Varroa sp. jako immunosupresor chorób wirusowych

Varroa sp. jako immunosupresor chorób wirusowych

Jednym z poważnych problemów związanych z inwazją Varroa sp. jest przenoszenie wirusów, które często są powodem śmiertelnych chorób w rodzinie pszczelej.

SPIS TREŚCI: 
1. Varroa destructor jako wektor wirusów pszczelich
2. Co to są wirusy pszczele?
3. Varroa sp. jako immunosupresor chorób wirusowych - artykuły powiązane

1. Varroa destructor jako wektor wirusów pszczelich 
Wirusy związane z pszczoła miodną były znane naukowcom od 50 lat, jednak nie były uznawane za szkodliwe (Moore i in. 2012). Dopiero w ostatnim dwudziestoleciu stwierdzono, że Varroa destructor jest wektorem wielu wirusów pszczelich. W chwili obecnej na świecie wyizolowano kilkanaście różnych wirusów powodujących problemy zdrowotne u pszczoły miodnej, z których większość ma bezpośredni związek z obecnością pasożytniczego roztocza (Moore i in. 2012, Stec 2014). 

Często bywa też tak, że infekcje wirusowe przebiegają bezobjawowo. Jest to tzw. zakażenie utajone. Zdarza się również, że przez kilka lat nie obserwuje się aktywności wirusów. Przełomowym momentem jest pojawienie się czynników stresowych, które pobudzają wirusy do aktywnego namnażania się w organizmach pszczół lub czerwiu. Następstwem obecności wirusowych patogenów jest śmierć zarażonych organizmów. Często dochodzi nawet do zagłady całej kolonii pszczelej.

Występowanie inwazji pasożytniczego roztocza jest jednym z czynników przyśpieszających namnażanie się wirusów w organizmach pszczół (Chorbiński i Tomaszewska 2008). Inwazja pasożyta hamuje ekspresję genów kodujących białka odpornościowe i enzymy zaangażowane w procesach odpornościowych. W rezultacie dochodzi do zahamowania odpowiedzi komórkowej i humoralnej (Kasprzak i Topolska 2008). Varroa destructor podczas żerowania pobiera wirusy wraz z hemolimfą od zakażonej pszczoły i kiedy zmieni żywiciela, wprowadza je do organizmu kolejnego owada (Chorbiński i Tomaszewska 2008).

2. Co to są wirusy pszczele? 
Wirusy to organizmy z pograniczna materii ożywionej i nieożywionej. Nie posiadają struktury komórkowej i zbudowane są z białek i kwasu nukleinowego, który pełni funkcje przenośnika informacji genetycznej. Wirusy są niewielkich rozmiarów, największy wirus jest równy wielkością najmniejszej bakterii. Zdolne są do namnażania tylko po wtargnięciu do organizmu żywicielskiego (Ślósarz 2013). Istnieją dwa sposoby transferu wirusów między pszczołami. Droga pozioma i pionowa. Droga pozioma obejmuje przekazanie patogenu przez przejście pasożyta z pszczoły żywicielki na czerw. Natomiast, droga pionowa obejmuje zakażenie przez nasienie trutni oraz przez zarażone jaja matek pszczelich (Borsuk i in. 2012). Do chorobotwórczych wirusów związanych z występowaniem warrozy należą (Moore i in. 2012):

• wirus kaszmirski (KBV – Kashmir Bee Virus) 
• wirus chronicznego paraliżu pszczół (CBPV – Chronic Bee Paralysis Virus)
• wirus ostrego paraliżu pszczół (ABPV – Acute Bee Paralysis Virus) 
• izraelski wirus ostrego paraliżu pszczół (IABPV – Izrael Acute Bee Paralysis Virus) 
• wirus zdeformowanych skrzydeł (DWV – Deformed Wing Virus) 
• wirus choroby czarnych mateczników (BQCV - Black Queen Cell Virus)
• wirus choroby woreczkowej (SBV – Sacbrood Virus) 
• wirus powolnego paraliżu pszczół (SBPV – Slow Bee Paralysis Virus) 

Opracowano na podstawie:

Borsuk G., Olszewski K., Strachecka A., Paleolog J., Kasperek K.. 2012. Genetic and morphometric variation of the Varroa destructor developing in standard and small comb cells. Medycyna Weterynaryjna, 68: 599-602. 
Chorbiński P., Tomaszewska B. 2008. Epizootiologiczne aspekty zwalczania infekcji wirusowych w rodzinach pszczelich. Pszczelarstwo, 59: 8-9. 
Kasprzak S., Topolska G. 2008. Zakażenia wirusowe pszczoły miodnej Apis mellifera powiązane z warrozą oraz nosemozą. Medycyna Weterynaryjna 64: 1095-1097.
Moore P., Wilson M., Skinner J. 2015. Honey Bee Viruses, the deadly Varroa mite associates. http://articles.extension.org/pages/71172/honey-bee-viruses-the-deadly-varroa-mite-associates
Stec D. 2014. Co gryzie nasze pszczoły? Wszechświat 115: 95-98. 
Ślósarz J. 2013. Praktyczne aspekty hodowli pszczół. Instytut Zootechniki- Państwowy Instytut Badawczy. Materiały szkoleniowe opracowane w ramach projektu IMPROFARM Poprawa Produkcji oraz Procesów Zarządzania w Rolnictwie poprzez Transfer Innowacji. 

Artykuł stanowi fragment pracy magisterskiej, wykonanej pod kierunkiem dr inż. Jerzego Kowala, z Zakładu Zoologii Środowiskowej Uniwersytetu Rolniczego w Krakowie.

3. Varroa sp. jako immunosupresor chorób wirusowych - artykuły powiązane

Varroa destructor - znaczenie i rys historyczny

Charakterystyka rodzaju Varroa i opis gatunku Varroa destructor

Varroa destructor - cykl życiowy i rozwojowy

Oddziaływanie Varroa destructor na rodzinę pszczelą

Metody oceny stopnia inwazji Varroa destructor

Zapobieganie i zwalczanie inwazji Varroa sp. u pszczoły miodnej