Rebelia w ulu - Rójka i rebeliantki

Rójka i rebeliantki

Pszczoła miodna (łac. Apis mellifera) ze względu na jej duże znaczenie gospodarcze w zapylaniu upraw i produkcji miodu jest najlepiej poznanym owadem eusocjalnym. Rodzinę pszczelą podaje się także za przykład doskonałego społeczeństwa, w którym robotnice rezygnują z własnej reprodukcji po to, by opiekować się matką i jej potomstwem. Badania opublikowane w 2012 roku przez naukowców z Instytutu Nauk o Środowisku, przedstawiające „rebelianckie" robotnice u pszczoły miodnej [1], są jednymi z tych, które pokazują, że relacje pomiędzy osobnikami żyjącymi w rodzinie pszczelej nie są wcale tak idealne, a pomiędzy członkami rodziny pojawiają się konflikty i napięcia.

Rebeliantki to robotnice wychowywane tuż po rójce, która jest jedynym naturalnym sposobem podziału i powstawania nowej rodziny pszczelej. W tym czasie pszczela matka wraz z częścią robotnic (rojem) opuszcza macierzyste gniazdo i rozpoczyna poszukiwania odpowiedniego siedliska. W pozostawionym przez matkę gnieździe pozostaje druga część robotnic, która opiekuje się rozwijającymi się przyszłymi matkami oraz jajami, larwami i poczwarkami robotnic. Właśnie z tych chwilowo pozbawionych dorosłej matki jaj i larw rozwijają się rebelianckie robotnice, u których jajniki są lepiej rozwinięte niż u zwykłych robotnic. W przyszłości umożliwi im to własną reprodukcję, czyli składanie niezapłodnionych jaj, z których wyklują się wyłącznie samce (trutnie). Rebeliantki mają jednak gorzej rozwinięte narządy produkujące pokarm dla matki i larw, więc nie mogą wystarczająco mocno angażować się w wychowanie kolejnych pokoleń pszczół. Innymi słowy, są egoistycznymi robotnicami, które sprzeciwiają się ogólnie przyjętym zasadom funkcjonowania rodziny pszczelej i – zamiast pracować na rzecz "nowej matki i jej potomstwa" – starają się doprowadzić do wychowywania własnego potomstwa.

Bibliografia:

[1] M. Woyciechowski, K. Kuszewska, Swarming generates rebel workers in honeybee, Curr. Biol. 22. 707-711, 2012

Czytaj więcej o Rebelii w ulu:

1. Rebelia w ulu - Dlaczego lepiej dbać o siostrę?

2. Rebelia w ulu - Sprzeczne interesy

Kliknij aby uzyskać więcej informacji na temat działań podejmowanych w ramach Projektora Jagiellońskiego.

Zobacz również:

Rójka. Termin, miejsca, sposób postępowania, waga i nazwy rojów