Ubezpieczenia pasiek w Polsce. Czy pszczelarze doczekają się wsparcia Państwa?
Ostatnio, szukając informacji na temat szans na wsparcie dla pszczelarzy i odszkodowanie “suszowe” zwróciłam uwagę również na aktualny i ważny problem ubezpieczenia pasiek w Polsce. Brak wsparcia w tym zakresie poruszył również Polski Związek Pszczelarski w wysłanym 23 października 2026 roku. Jak wygląda obecna sytuacja ubezpieczeniowa pszczelarzy w Polsce i co może się w tej kwestii zmienić? Czy i kiedy będziemy mogli liczyć na wsparcie państwa w ubezpieczeniach rodzin pszczelich?
Dlaczego w Polsce nie ma wsparcia państwa w ubezpieczeniu pszczół?
W dyskusji o ubezpieczeniach pasiek pojawia się argument, który trudno pominąć. Pszczoła miodna jest zwierzęciem gospodarskim. Wynika to wprost z art. 2 pkt 1 lit. b ustawy z 10 grudnia 2020 roku o organizacji hodowli i rozrodzie zwierząt gospodarskich. Potwierdza to również wykaz zwierząt gospodarskich publikowany przez Główny Inspektorat Weterynarii. W kwestii obowiązków pszczelarze muszą wypełnić wszystkie, podobnie jak hodowca koni czy bydła. Ale w temacie profitów nie jest już to tak oczywiste.
Można śmiało stwierdzić, że pszczelarze w pewnych obszarach, jak przykładowo “odszkodowanie suszowe” są pomijani. Taka sytuacja dotyczy również wsparcie w ubezpieczeniach pasiek. Dlatego tak potrzebne jest szersze spojrzenie na polskie pszczelarstwo i rewizja realnych potrzeb i trudności, które ze względu na zmiany klimatyczne, ulegają dynamicznym modyfikacjom.
Ustawa ubezpieczeniowa z 2005 roku zawiera własny, szczegółowy katalog upraw i zwierząt, których ubezpieczenie może być objęte dopłatą. W art. 3 ust. 1 pkt 2 wymieniono bydło, konie, owce, kozy, drób i świnie.
I to jest źródło problemu. Dwie ustawy posługują się pojęciem zwierząt gospodarskich, ale przepisy o dotowanych ubezpieczeniach nie obejmują wszystkich gatunków zaliczonych do tej kategorii.
Pasieki można ubezpieczać, ale nie na takich zasadach
Brak dopłat państwowych nie oznacza, że pszczelarz jest całkowicie pozbawiony możliwości ubezpieczenia swojego gospodarstwa. Na rynku funkcjonują produkty ubezpieczeniowe związane z działalnością pasieczną. Są to jednak tylko oferty prywatne.
Trzeba przy tym odróżnić kilka zupełnie różnych rodzajów ochrony. Ubezpieczenie odpowiedzialności cywilnej pszczelarza chroni przed finansowymi konsekwencjami szkód wyrządzonych osobom trzecim, na przykład w związku z użądleniem przez pszczoły. Nie jest jednak ubezpieczeniem samej rodziny pszczelej. Podobnie polisa obejmująca budynki gospodarcze, wyposażenie czy ule nie musi zapewniać odszkodowania za utratę zamieszkujących je pszczół.
To rozróżnienie ma duże znaczenie. Możemy mieć ubezpieczoną pracownię, auta do wywozu pszczół na pożytki, a mimo to pozostać bez ochrony ubezpieczeniowej dla rodziny pszczelej.
Dodatkową trudnością jest zakres ryzyk. Utrata rodzin może być następstwem suszy czy powodzi, osłabienia po zimowli, chorób, pasożytów, zatrucia środkami ochrony roślin czy innych zdarzeń. Nie każde z nich będzie objęte konkretną polisą komercyjną.
Szczególnie trudne pozostaje ubezpieczenie od strat biologicznych, kiedy rodzina pszczela ginie, ale sam ul i pozostałe wyposażenie pozostają nienaruszone. Żeby być szczerym, trzeba przypomnieć, że istnieje system wsparcia dla pszczelarstwa - dofinansowania do przezimowanych rodzin czy interwencje ARiMR. Jednak brakuje, pomimo uznania pszczół za zwierzęta gospodarcze - programu pomocy w ubezpieczeniu rodzin pszczelich, analogicznego jak w przypadku drobiu czy bydła.
PZP zabiera głos. Potrzebna zmiana ustawy, nie tylko rozporządzenia
Problem został ponownie podniesiony przez Polski Związek Pszczelarski w piśmie skierowanym 23 października 2026 roku do ministra rolnictwa Stefana Krajewskiego. Okoliczności są istotne, ponieważ Ministerstwo Rolnictwa prowadziło w tym czasie prace nad przepisami określającymi maksymalne sumy ubezpieczenia dla poszczególnych upraw i zwierząt gospodarskich na 2027 rok.
PZP zwrócił się o uwzględnienie rodziny pszczelej w przygotowywanym rozporządzeniu. Jednocześnie związek wskazał, że samo dopisanie jej do wykazu maksymalnych sum ubezpieczenia nie wystarczy. Konieczna jest wcześniejsza zmiana ustawy z 7 lipca 2005 roku, tak aby rodzina pszczela została objęta katalogiem zwierząt, których ubezpieczenie może korzystać z dopłat budżetowych.
To zasadnicza część postulatu. Rozporządzenie ministra określa bowiem maksymalne sumy ubezpieczenia dla gatunków objętych ustawą. Nie może zatem w tej chwili rozszerzyć ustawowego katalogu o nową kategorię zwierząt. Potrzebna jest nowelizacja ustawy.
Związek postuluje również ustalenie maksymalnej sumy ubezpieczenia dla jednej rodziny pszczelej. Jej wysokość powinna uwzględniać rzeczywistą wartość biologiczną i odtworzeniową, a więc nie tylko koszt samego ula, lecz także wartość żywej rodziny, jej siłę i potencjał produkcyjny.
PZP zwraca uwagę na straty wynikające z anomalii pogodowych, osypów zimowych, katastrof oraz wytruć chemicznych. Wskazuje, że brak odpowiedniej ochrony ubezpieczeniowej oznacza przeniesienie całego ryzyka finansowego na pszczelarza. W przypadku dużych pasiek może to oznaczać utratę znacznej części majątku i wieloletniego dorobku.
W piśmie znalazł się także wniosek o przedstawienie informacji, w jakim zakresie wcześniejsze postulaty Polskiego Związku Pszczelarskiego dotyczące systemowych ubezpieczeń pasiek zostały uwzględnione w pracach ministerstwa.
Dlaczego wprowadzenie ubezpieczeń pasiek nie jest prostą sprawą?
Sama zmiana katalogu zwierząt w ustawie nie rozwiąże wszystkich problemów. Żeby system rzeczywiście zaczął działać, konieczne będzie przygotowanie odpowiednich zasad ubezpieczenia.
Pierwszym wyzwaniem jest wycena rodziny pszczelej. W przypadku bydła czy trzody chlewnej można stosunkowo łatwo określić wartość konkretnego zwierzęcia na podstawie gatunku, wieku, przeznaczenia i parametrów produkcyjnych. Wartość rodziny pszczelej zależy między innymi od liczebności, kondycji, jakości matki, siły rodziny i pory roku. Inna będzie wartość rodziny po zimowli, inna w szczycie sezonu, a jeszcze inna rodziny przygotowanej do zimowania.
Kolejną kwestią jest ustalenie, jakie zdarzenia powinny być objęte ochroną. Warto rozważyć ubezpieczenie od określonych zdarzeń pogodowych, zniszczenia pasieki, a także wybranych przyczyn prowadzących do utraty rodzin. Szczególnie trudne może być objęcie ochroną osypów zimowych, chorób i zatruć chemicznych. W takich przypadkach trzeba bowiem ustalić przyczynę strat, odróżnić zdarzenie losowe od skutków błędów w gospodarce pasiecznej oraz opracować sposób dokumentowania szkody.
Nie bez znaczenia jest również stanowisko zakładów ubezpieczeń. Ubezpieczyciele muszą być w stanie oszacować ryzyko, ustalić składkę i zapewnić środki na wypłatę ewentualnych odszkodowań. W przypadku masowych strat rodzin pszczelich, występujących w tym samym regionie lub sezonie, ryzyko może być znaczne. Potrzebne będą więc odpowiednie dane dotyczące strat w pasiekach, zasady szacowania wartości rodzin oraz mechanizm pozwalający ubezpieczycielom oferować takie produkty na realnych warunkach.
Nie można również pominąć kwestii finansowania pomocy publicznej. Dopłaty do składek muszą mieścić się w zasadach pomocy państwa obowiązujących w Unii Europejskiej. Obecny system przewiduje dopłatę do 65 proc. składki. Z kolei przepisy unijne określają maksymalną intensywność takiego wsparcia. Nie ma jednak automatycznej gwarancji, że dokładnie taki sam poziom dopłat zostanie przyjęty dla przyszłego ubezpieczenia rodzin pszczelich.
Czy pszczelarze mogą liczyć na zmianę już w 2027 roku?
Szansa na wprowadzenie systemowych ubezpieczeń pasiek istnieje, ale na obecnym etapie nie można mówić o przesadzonej zmianie ani wskazywać konkretnej daty jej wejścia w życie.
Warto zwrócić uwagę na kalendarz legislacyjny. Projekt rozporządzenia dotyczącego maksymalnych sum ubezpieczenia na 2027 rok był konsultowany od 12 do 25 października 2026 roku. Pismo PZP zostało skierowane do ministra 23 października, czyli pod koniec tego etapu prac.
Równolegle 15 października 2026 roku opublikowano projekt rozporządzenia dotyczącego wysokości dopłat do składek na 2027 rok. Zaproponowano w nim utrzymanie dopłat na poziomie 65 proc. składki dla upraw i zwierząt objętych ustawą.
Oba projekty pokazują, że system ubezpieczeń na kolejny rok jest przygotowywany, ale nie ma jeszcze w nim rodzin pszczelich. Bez zmiany ustawy rodziny pszczele nadal pozostają poza katalogiem upraw i zwierząt uprawnionych do dotowanych ubezpieczeń.
Ubezpieczenie pasiek to nie tylko interes pszczelarzy
W całej dyskusji warto spojrzeć na problem szerzej. Pszczelarstwo nie jest wyłącznie działalnością nastawioną na produkcję miodu i innych produktów pszczelich.
Pismo PZP przypomina, że problem nie dotyczy już wyłącznie pojedynczych strat w pasiekach. Chodzi o stworzenie trwałego systemu zabezpieczenia gospodarstw pasiecznych, który zapewniłby pszczelarzom bezpieczeństwo. Czy Ministerstwo Rolnictwa podejmie ten postulat i rozpocznie prace nad nowelizacją ustawy? Miejmy taką nadzieję.
Liczba wyświetleń artykułu: 281
Komentarze z forum pszczelarskiego
Nikt jeszcze nie skomentował tego artykułu. Bądź pierwszy i weź udział w dyskusji!
Jak ciepły październik 2026 wpłynie na rodziny pszczele?
Przewidywania co do października 2026 i wpływu temperatury na pszczoły Joanna Baran
Jak zaktualizować dane pasieki w PIW? Krótki poradnik dla pszczelarzy
Krok po kroku Joanna Baran
Polski miód a import. Mariusz Opoka o jakości, fałszowaniu i nowych etykietach
Artykuł sponsorowany Portal Pszczelarski
Marcin Sadowski: Zajrzałem do ula... i tak wpadłem po uszy
Rozmowa o pasji, pracy i rynku miodu z Marcinem Sadowskim (Pasieka Marcyś) Joanna Baran
Ule na cudzym gruncie. Co mówi prawo i jakie prawa ma właściciel działki?
Konkretne przepisy i działania Joanna Baran
Zalecenia pszczelarskie na czerwiec
Obowiązki pszczelarza w czerwcu Portal Pszczelarski
Wywiad z Piotrem Tkaczukiem (Pasieka Tkaczuk)
Miód, który niesie pamięć pokoleń. Rozmowa o pszczołach, pracy i odpowiedzialności Joanna Baran












