Portal Pszczelarski

Suszowe dla pszczelarzy. Odszkodowanie dla pszczelarzy w 2026

pszczelarstwo w Polsce pszczelarstwo na świecie odszkodowanie dla pszczelarzy suszowe

"Suszowe" dla pszczelarzy - czy jest szansa na odszkodowanie dla pszczelarzy w Polsce i jak sytuacja wygląda w Europie?

15 października 2026 ARiMR zamknął nabór na odszkodowanie z powodu suszy dla rolników. Program odszkodowań nie obejmuje obecnie pszczelarstwa, chociaż pszczelarze z powodu zmian klimatycznych tracą niezwykle dużo. Problem ten jest już otwarcie podejmowany w innych krajach Europy: we Francji czy Hiszpanii istnieją realne rozwiązania wsparcia dla pszczelarzy z powodu szkód wyrządzonych suszą. A jak jest w Polsce i czy mamy szansę na wsparcie? Z pytaniem zwróciliśmy się do PZP i Ministerstwa Rolnictwa. 

Susza coraz większym problemem w Polsce

Chyba nie będę mocno przesadzać, mówiąc, że część regionów w Polsce pustynnieje. Naturalna ciągłość pożytków przechodzi do historii. A głód po lipie na stałe wchodzi do kalendarza pszczelarskiego. Susza nie kończy się na polu. Jej skutki odczuwają również pasieki, choć w polskim systemie pomocy rolnikom wciąż trudno znaleźć dla nich odpowiednie miejsce. Gdy z powodu niedoboru wody rzepak słabo nektaruje, rolnik traci plon, a pszczelarz najważniejszy wiosenny pożytek. Dwie różne straty, jednak przyczyna ta sama. W Polsce szkody na rzepaku mogą zostać objęte systemem szacowania szkód suszowych. Straty na miodzie pozostają poza standardowym mechanizmem.

Warto wspomnieć, na co w rozmowie z Portalem Pszczelarskim uwagę zwróciła Lidia Moroń Morawska:

Dla pszczelarza nie jest najważniejsza średnia roczna temperatura, tylko to, co wydarzy się w konkretnych kilku czy kilkunastu dniach kwitnienia danego pożytku. Nawet bardzo dobrze przygotowana rodzina nie wykorzysta pożytku, jeżeli warunki pogodowe uniemożliwią nektarowanie albo lot pszczół. 

Podobnie problem dostrzega Marcin Sadowski z Pasieki Marcyś: 

Zauważam głównie negatywne zmiany w dostępności pożytków pszczelich. Coraz trudniej znaleźć uprawy, na które można wywieźć pszczoły w celu pozyskania miodów odmianowych. Od kilku lat obserwuję również coraz częstsze usuwanie lip w miastach, przez co trudniej pozyskać ceniony przez konsumentów miód lipowy. 

Polscy pszczelarze walczą o przetrwanie na rynku, pożytki i przetrwanie rodzin. Natomiast w Europie można znaleźć rozwiązania, które pokazują, że pszczelarstwo nie musi być pomijane w kwestii odszkodowań za straty spowodowane suszą. Francja umożliwia rekompensowanie strat w zbiorach miodu, a Hiszpania rozwija ubezpieczenia pasiek obejmujące również ryzyko suszy. Swoje rozwiązania odszkodowań i wsparcia pasiek wprowadził również Cypr. Dla polskiej branży to ważne przykłady, zwłaszcza że temat ubezpieczenia rodzin pszczelich został już oficjalnie podniesiony przez Polski Związek Pszczelarski w niedawnym piśmie wysłanym do Ministerstwa. 

Rolnik może zgłosić stratę w rzepaku. A pszczelarz?

Jeśli susza wystąpi w ważnym okresie rozwoju rzepaku i ograniczy jego plonowanie, rolnik może zgłosić szkodę w systemie „Zgłoś szkodę rolniczą”. Po oszacowaniu strat otrzymuje protokół lub kalkulację, które mogą być podstawą do ubiegania się o pomoc, jeśli zostanie uruchomiony odpowiedni program rządowy.

Warto pamiętać, że próg 30 proc. dotyczy strat w średniej rocznej produkcji roślinnej całego gospodarstwa, liczonej z trzech poprzednich lat, a nie każdej uprawy z osobna. Sam protokół nie gwarantuje wypłaty. O przyznaniu pieniędzy decydują zasady konkretnego programu.

System uwzględnia jednak wyłącznie straty w produkcji roślinnej. Nie obejmuje tego, co dla pszczelarza równie ważne: dostępności nektaru i wielkości zbiorów miodu.

Rzepak to jeden z ważniejszych wiosennych pożytków. Susza i wysokie temperatury mogą ograniczyć jego nektarowanie, nawet gdy pola kwitną. Dla pszczelarza oznacza to słabszy pożytek, mniejszy zbiór miodu, a często także straty związane z utrzymaniem lub przewozem pasieki. Warto dodać, że susza w przypadku pszczelarstwa wpływa również na nektarowanie akacji, lip. Z powodu zmian klimatycznych z roku na rok mamy coraz uboższe łąki, a tereny dzikie są zarastanie przez trawy. 

W efekcie rolnik może ubiegać się o pomoc za straty w plonie rzepaku, podczas gdy pszczelarz, który przez tę samą suszę traci pożytek i miód, nie ma w Polsce analogicznego systemu rekompensat.

Francja: rekompensata również za utracony zbiór miodu

Ciekawym przykładem dla Polski jest Francja, gdzie działa system Indemnisation de Solidarité Nationale (ISN), czyli krajowy mechanizm solidarnościowej rekompensaty strat w produkcji rolnej. Co ważne, obejmuje on również pszczelarstwo i straty w zbiorach miodu.

W 2026 roku produkcja pszczelarska została zaliczona do grupy „innych produkcji”. Próg uruchomienia rekompensaty wynosi 30 procent strat. W przypadku produkcji nieubezpieczonej państwo pokrywa 45 procent tej części straty, która przekracza wskazany próg. Nie oznacza to więc wypłaty 45 procent całej utraconej produkcji, lecz rekompensatę obliczaną od strat ponad poziom 30 procent.

Zbiory w roku objętym zdarzeniem porównuje się z indywidualnym poziomem referencyjnym pszczelarza. Pod uwagę bierze się korzystniejszą z dwóch metod: średnią produkcję z trzech ostatnich lat albo średnią z pięciu lat po odrzuceniu roku najlepszego i najgorszego. Pozwala to uwzględnić historię konkretnego gospodarstwa, zamiast opierać się wyłącznie na jednej wartości dla całego regionu.

Francuski przykład pokazuje, że można stworzyć mechanizm uwzględniający specyfikę pszczelarstwa. Nie trzeba stosować zasad identycznych jak przy uprawach rolnych. Można opracować osobną metodę szacowania strat, opartą na liczbie rodzin, historycznej wydajności pasieki i ilości zebranego miodu.

Hiszpania: ubezpieczenie pasiek od skutków suszy

Inny kierunek widać w Hiszpanii, gdzie funkcjonuje państwowo wspierany system ubezpieczeń rolniczych obejmujący również gospodarstwa pszczelarskie. Ubezpieczenia pasiek mogą uwzględniać ryzyko suszy, a ocena warunków środowiskowych opiera się między innymi na wskaźniku NDVI, czyli znormalizowanym różnicowym wskaźniku wegetacji.

NDVI pozwala oceniać kondycję roślinności na podstawie obserwacji satelitarnych. W ubezpieczeniu pszczelarskim może pomagać w określeniu, czy warunki roślinne w danym regionie odbiegały od typowych dla konkretnego okresu. Ma to znaczenie, ponieważ dostępność pożytków jest ściśle związana z kondycją roślin i przebiegiem pogody.

Hiszpański model nie polega wyłącznie na tym, że pszczelarz po sezonie zgłasza niższy zbiór miodu. Ubezpieczenie określa warunki ochrony, okresy odpowiedzialności i sposób wyliczania ewentualnej rekompensaty. Szczegółowe zasady zależą od zawartej polisy.

To rozwiązanie jest interesujące również z polskiej perspektywy. Mamy dane meteorologiczne, monitoring suszy rolniczej i obserwacje satelitarne, które można byłoby wykorzystać do oceny dostępności pożytków. Nie zastąpiłyby one dokumentacji prowadzonej przez pszczelarza, ale mogłyby być ważnym elementem obiektywnego systemu szacowania szkód.

PZP zwraca uwagę na brak ubezpieczeń rodzin pszczelich

W Polsce temat systemowej ochrony pasiek również zaczyna być coraz wyraźniej podnoszony. 23 października 2026 roku Polski Związek Pszczelarski skierował do ministra rolnictwa Stefana Krajewskiego pismo dotyczące ubezpieczeń rodzin pszczelich.

PZP zwraca uwagę, że pszczoła miodna ma już w polskim prawie status zwierzęcia gospodarskiego. Problemem nie jest więc brak takiej klasyfikacji, lecz nieuwzględnienie rodzin pszczelich w systemie ubezpieczeń upraw rolnych i zwierząt gospodarskich. W tym modelu państwo dopłaca do składek ubezpieczeniowych.

Związek postuluje zmianę przepisów, która umożliwiłaby ubezpieczanie rodzin pszczelich i określenie maksymalnej sumy ubezpieczenia przypadającej na jedną rodzinę. To ważny kierunek, ponieważ utrata rodzin oznacza nie tylko stratę biologiczną, ale również konieczność poniesienia kosztów odbudowy potencjału produkcyjnego pasieki.

O ile nie jest to wprost podjęcie problemu odszkodowania dla pszczelarzy z powodu suszy, to jednak podniesienie problemu ubezpieczeń i uwzględnienie tej kwestii przez Ministerstwo pozwoliłoby zacząć ważną dyskusję. Mamy już za sobą pierwszy krok i punkt wyjścia. Zobaczymy, co dalej 

Poniżej fragment treści pisma:

W nawiązaniu do projektu rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w sprawie maksymalnych sum ubezpieczenia dla poszczególnych upraw rolnych i zwierząt gospodarskich na 2027 r. zwracam się z prośbą o dopisanie rodziny pszczelej. Faktem jest, że pszczoła miodna posiada w polskim porządku prawnym status zwierzęcia gospodarskiego na mocy art. 2 pkt 1 lit. m ustawy o organizacji hodowli i rozrodzie zwierząt gospodarskich oraz oficjalnego rejestru Głównego Inspektoratu Weterynarii. Gospodarka pasieczna ponosi obecnie straty wynikające z gwałtownych anomalii pogodowych, osypów kłębu zimowego, katastrof oraz wytruć chemicznych, pozostając bez jakiejkolwiek ochrony ubezpieczeniowej przed ryzykiem klimatycznym.  Proszę zatem o zrównanie pszczelarzy w prawach do państwowych dopłat ubezpieczeniowych.  Obecny kształt ustawy z dnia 7 lipca 2005 r. o ubezpieczeniach upraw rolnych i zwierząt gospodarskich w sposób archaiczny pomija rodzinę pszczelą w zamkniętym katalogu art. 3 ust. 2. Wnoszę o pilne przedstawienie przez Ministerstwo projektu nowelizacji ustawy z dnia 7 lipca 2005 r. poprzez dopisanie pszczoły miodnej do katalogu zwierząt gospodarskich, które można ubezpieczać i otworzyć drogę do określenia w rozporządzeniu maksymalnej sumy ubezpieczenia dla 1 rodziny pszczelej w oparciu o realną wartość biologiczną i odtworzeniową ula.  Jednocześnie proszę o pisemną informację, czy i w jakim zakresie dotychczasowe postulaty Polskiego Związku Pszczelarskiego dotyczące wprowadzenia systemowych ubezpieczeń pasiek zostały uwzględnione w toku prac legislacyjnych Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi.  .

Czy jest szansa na "suszowe" dla pszczelarzy?

Polska nie ma obecnie powszechnego mechanizmu, który pozwalałby rekompensować pszczelarzom udokumentowane straty w zbiorach miodu spowodowane suszą. Na pytania redakcji przesłane do Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi nie otrzymaliśmy jeszcze odpowiedzi. Jeśli otrzymamy, opublikujemy ją oczywiście. Obecne milczenie nie oznacza to jednak, że nie można go wprowadzić. Francja, Cypr czy Hiszpania pokazują, że produkcja pszczelarska może być uwzględniana zarówno w systemach rekompensat, jak i w ubezpieczeniach wspieranych ze środków publicznych.

Dla polskiego pszczelarstwa byłby to ważny krok w stronę traktowania pasieki jako pełnoprawnej działalności rolniczej. 

Pismo Polskiego Związku Pszczelarskiego w sprawie ubezpieczenia rodzin pszczelich jest ważnym początkiem rozmowy o prawo pszczelarstwa do wsparcia, na jakie liczyć mogą wszyscy rolnicy. Dobrze byłoby, aby nie zakończyła się ona na samym ubezpieczeniu rodzin i objęła również problem utraconych pożytków oraz zbiorów miodu.



Liczba wyświetleń artykułu: 481

Komentarze z forum pszczelarskiego

Nikt jeszcze nie skomentował tego artykułu. Bądź pierwszy i weź udział w dyskusji!




  Współpracują z portalem:

Monika Wolańska

Monika Wolańska

Autorka przepisów kulinarnych i bloga Słodkie Słone

Z wykształcenia jestem inżynierem budownictwa a z zamiłowania „kucharą” - tak określają mnie znajomi. Pasji mam całe mnóstwo! Dobra kuchnia, fotografia, piękne wnętrza i miejsca, podróże…

Ciasteczka imbirowe z miodem

Sałata z grejpfrutem, serem pleśniowym i sosem winegret z miodem

Kurczak z sosem sojowym i miodem

Magdalena Mendziak

Magdalena Mendziak

Autorka tekstów

Studentka Wydziału Pedagogiki, Socjologii i Nauk o Zdrowiu Uniwersytetu Zielonogórskiego. Właścicielka małej pasieki w okolicach Zgorzelca. Zawsze uśmiechnięta miłośniczka zwierząt oraz natury. W wolnych chwilach poświęca się wolontariatowi.

Pierniki miodowe na choinkę

Food and Agriculture Organization of the United Nations

Food and Agriculture Organization of the United Nations

Oficjalny partner merytoryczny

Organizacja Narodów Zjednoczonych do spraw Wyżywienia i Rolnictwa (ang. FAO), to instytucja, której celem jest m.in. polepszanie wytwarzania, wymiany i dystrybucji produktów rolnictwa, leśnictwa i rybołówstwa, podnoszenie poziomu wyżywienia narodów, popieranie zawierania porozumień w sprawie międzynarodowego handlu produktami rolnymi oraz udzielanie pomocy technicznej.

Właściwości i zastosowanie miodu

Działanie antyoksydacyjne (aktywność antybakteryjna) miodu

Skład miodu

Paulina Jamrozik

Paulina Jamrozik

Autorka tekstów oraz właścicielka Medis-online.pl

Założycielka Gabinetu Dietetycznego MEDIS. Na co dzień pomaga trwale zmienić nawyki żywieniowe swoim pacjentom. Pokazuje jak pozbyć się zbędnej tkanki tłuszczowej, poprawić samopoczucie, samoocenę, a przede wszystkim zdrowie.

Domowy sposób na wzmocnienie odporności