Biotechnika najważniejszym kierunkiem w walce z warrozą

Biotechnika najważniejszym kierunkiem w walce z warrozą

Coraz większe zainteresowanie metodami biotechnicznymi w zwalczaniu warozy pokazuje, że polskie pszczelarstwo stoi przed koniecznością zmiany podejścia do ochrony rodzin pszczelich. W ramach międzynarodowego ruchu Varroaresistenz 2033 organizowane jest szkolenie dla edukatorów (multiplikatorów), którzy będą przekazywać wiedzę pszczelarzom w całym kraju. Spotkanie odbędzie się 18 lipca 2026 r. w sali Krajowego Ośrodka Wsparcia Rolnictwa w Łodzi.

O znaczeniu biotechniki, ograniczaniu rozwoju pasożyta Varroa destructor oraz przyszłości ochrony pszczół rozmawiali ostatnio, prof. Krzysztof Olszewski oraz Krzysztof Witwicki – Polskiego Związku Pszczelarskiego (PZP). Rozmowa odbyła się na kanale Varroaresistenz 2033.

Szkolenie edukatorów - wiedza, która ma trafić do każdej pasieki

Głównym celem szkolenia w Łodzi jest przygotowanie grupy edukatorów, którzy będą mogli lokalnie szkolić pszczelarzy i pomagać we wdrażaniu skutecznych metod ograniczania warrozy.
Jak podkreślił Krzysztof Witwicki, zainteresowanie wydarzeniem przerosło oczekiwania organizatorów. Do udziału zgłosiły się koła pszczelarskie z różnych części Polski. To najlepiej pokazuje rosnącą potrzebę dostępu do praktycznej wiedzy.

– Najważniejsze jest, aby przeszkolić osoby z wielu regionów kraju. Dzięki temu wiedza nie pozostanie tylko na poziomie pojedynczego szkolenia, ale będzie przekazywana dalej podczas lokalnych spotkań pszczelarzy – podkreślano podczas rozmowy.

Organizatorzy zwracają uwagę również na rosnące zainteresowanie tematem wśród lekarzy weterynarii. Zdaniem uczestników jest to ważny sygnał zmiany podejścia. Leczenie rodzin pszczelich na poziomie systemowym powinno coraz częściej uwzględniać metody biologiczne, a nie wyłącznie preparaty chemiczne.

Ograniczenie czerwienia matek - skuteczna metoda biologicznej walki z warrozą

Jednym z najważniejszych tematów rozmowy była metoda czasowego ograniczenia czerwienia matek pszczelich. Krzysztof Witwicki, jako praktykujący pszczelarz, wskazał, że metoda ta od dawna była stosowana przez pszczelarzy, początkowo głównie w celu poprawy wykorzystania pożytków. 

Przerwanie lub ograniczenie wychowu czerwiu powoduje, że pszczoły nie kierują energii na karmienie młodego pokolenia, lecz mogą intensywniej wykorzystywać pożytki. Jednocześnie zabieg ten ogranicza możliwość rozmnażania się warrozy, ponieważ pasożyt traci dostęp do zamkniętego czerwiu, w którym się rozwija.

Prof. Krzysztof Olszewski zwrócił uwagę, że szczególnie korzystny okres na zastosowanie letniego przerywania wychowu czerwiu przypada na końcówkę czerwca i początek lipca. Czyli dokładnie teraz! W warunkach dużego porażenia pasiek oraz łagodniejszych zim metoda ta może stać się jednym z najważniejszych sposobów przygotowania rodzin do dalszego rozwoju i zimowli.

Według ekspertów właściwie przeprowadzone ograniczenie czerwienia po głównych pożytkach może jednocześnie poprawiać wyniki produkcyjne pasiek.

Odchodzenie od nadmiernej chemizacji pszczelarstwa

Uczestnicy rozmowy wskazywali, że przyszłość skutecznej walki z warrozą wymaga odejścia od uzależnienia wyłącznie od środków chemicznych. Prof. Krzysztof Olszewski podkreślił, że pasożyty bardzo szybko nabywają odporność na stosowane substancje lecznicze, dlatego tradycyjne rozwiązania chemiczne tracą skuteczność. Jego zdaniem konieczne jest rozwijanie strategii łączącej różne metody biologiczne i hodowlane. 

Ważnym elementem dyskusji były również kwestie prawne. Ekspert wskazał, że w Polsce potrzebne są rozwiązania umożliwiające oficjalne uwzględnienie metod biotechnicznych w zaleceniach dotyczących leczenia rodzin pszczelich. Jako przykład wskazano Niemcy, gdzie metody biologiczne są już traktowane jako pełnoprawne elementy gospodarki pasiecznej.
Krzysztof Witwicki zapowiedział natomiast, że zagadnienia biotechniczne powinny zostać włączone do szkoleń dotyczących chorób pszczół prowadzonych przez PZP dla lekarzy weterynarii.

Polska pszczelarstwo otwiera się na współpracę międzynarodową

Podczas rozmowy przedstawiono również plany dalszej współpracy z zagranicznymi organizacjami pszczelarskimi działającymi w ramach Varroaresistenz 2033. Jesienią polska delegacja ma uczestniczyć w kongresie pszczelarskim krajów niemieckojęzycznych, gdzie będzie można zapoznać się z rozwiązaniami stosowanymi przez organizacje pszczelarskie współpracujące z Varroaresistenz 2033. 

Krzysztof Witwicki potwierdził swój udział w wydarzeniu i podkreślił, że doświadczenia zachodnich sąsiadów mogą być cennym źródłem wiedzy dla polskiego środowiska pszczelarskiego.

Najważniejsze wnioski ze spotkania

• Biotechniczne metody walki z warrozą powinny stać się ważnym elementem nowoczesnego pszczelarstwa.
• Konieczne jest szerokie szkolenie edukatorów, którzy przekażą wiedzę lokalnym pszczelarzom.
• Ograniczanie czerwienia matek jest skutecznym narzędziem ograniczania populacji warrozy i może wspierać produkcyjność rodzin pszczelich.
• Nadmierne poleganie na chemii prowadzi do narastania odporności pasożyta i wymaga zmiany strategii.
• PZP deklaruje większe zaangażowanie w edukację dotyczącą metod biologicznych oraz współpracę ze środowiskiem weterynaryjnym.
• Ważnym kierunkiem będzie rozwój współpracy międzynarodowej w ramach Varroaresistenz 2033.

Szkolenie w Łodzi będzie jednym z pierwszych kroków w budowaniu ogólnopolskiej sieci edukatorów, którzy pomogą pszczelarzom skuteczniej chronić rodziny pszczele przed warrozą, wykorzystując naturalne mechanizmy biologiczne zamiast wyłącznie chemicznych metod zwalczania pasożyta.