Bartnik Postępowy: W sprawie rezerwatów pszczelich (1937.04)

Bartnik Postępowy: W sprawie rezerwatów pszczelich (1937.04)

Publikacja: Eugeniusz Kieruczenko w: Bartnik Postępowy: W sprawie rezerwatów pszczelich, nr 4 (1937), str 105-106

Wielu hodowców pszczół nie zdaje sobie sprawy z tego, w jak silnym stopniu zagrożone jest nasze gospodarstwo pszczelarskie przez t. zw. wsteczną selekcję. Selekcja polega na tym, że pszczelarze przy kompletowaniu i powiększeniu swych pasiek posługują się materiałem pochodzącym z pni rojnych (pnie te jednak z reguły najmniej miodne, wíęc mało wartościowe) a prócz tego często sprowadzają matki obcych ras, nie zżytych z naszymi warunkami.

W niektórych dzielnicach Polski w gospodarstwach będących na niższym stopniu kultury i dziś jeszcze odbywa się handel miodem w ten sposób, że miód sprzedaje się wraz z pszczołami. Im pień jest cięższy, tym większym cieszy się popytem i lepszą uzyskuje cenę. A zatem sprzedający pozbywa się z pasiek materiału najbardziej wartościowego, (kupiec bowiem przed opróżnieniem ula zabija pszczoły), a pozostawia materiał słabszy. O selekcji tej pisze prasa fachowa. Autorzy zwracają zarazem uwagę na pszczołę dziką, jako na materiał będący najdoskonalszym wynikiem naturalnej selekcji. W celu otrzymania tej pszczoły, która zanika na skutek gospodarki człowieka, proponuję utworzenie w każdej dzielnicy Polski, odznaczającej się odrębnymi właściwościami klimatycznymi, leśnych rezerwatów dla pszczół.

Pszczoły, które miałyby stanowić materiał na zaczątek owych rezerwatów, winny być brane ile możności z dzikiej hodowli i następnie pozostawiane w naturalnych warunkach samym sobie. Tą drogą, dzięki naturalnej selekcji, uzyskalibyśmy pożądany materiał, którym można by następnie zasilać nasze pasieki. Sądzę, że jako miejsca na owe rezerwaty pszczele najlepiej nadawałyby się istniejące rezerwaty leśne, gdyż tam, w warunkach najbardziej zbliżonych do pierwotnych, selekcja odbywałaby się na tle ogólnych praw pszczół w rezerwatach, nie pociągnęłoby za sobą wielkich kosztów w porównaniu z korzyściami, jakie kraj odniósłby z poprawy rasy pszczół.

Człowiek zakłócił równowagę w lesie. Odebrał pszczole naturalne schronisko w postaci dziupli, a ptakom pożywienie. Ptaki chętnie bowiem zjadają trutnie, a mrówki też nie gardzą znalezioną pszczołą. Jeden pień daje 20 kg. pszczół w ciągu roku. Życie (robotnicy trwa około 5 tygodni, sezon czerwienia od stycz nia do października. W tym czasie stale odbywa się zamieranie pszczół zużytych, które stają się żerem ptaków, czy też mrówek.

Lasy dotknięte sówką choinówką ujawniły, że w miejscach, gdzie znajdowały się mrowiska, oraz dostateczna ilość ptactwa, szkody wyrządzone przez sówkę choinówkę były nieznaczne, w przeciwieństwie do miejsc, gdzie tych odwiecznych mieszkańców lasu nie było.

Wobec tego winien człowiek zwrócić lasowi to co mu zabrał, tj. różnorodność gatunków drzew, nierównomierność ich wieku, pierwotną pokrywę oraz mieszkanie pszczół w dziuplach. Przez to przywróci choć w części równowagę między wszystkimi mieszkańcami lasu i nie będzie takiej obawy o powtórzenie się klęsk owadzich. Pszczoła zaś odnowi się w warunkach, jakie jej stworzy rezerwat, odzyska przez naturalną selekcję, powonienie, wzrok, orientację i inne, tak ważne właściwości swego rodu.

Pszczoła może być pożyteczną dla lasu także bezpośrednio, jak zaobserwował w Niemczech Huber na ginących drzewostanach świerkowych i jodłowych. Na wspomnianych drzewach pojawiła się w nadmierne ilości spadź, z kolei pojawiły się w niej grzybki, które niszczyły drzewostan, lecz gdzie pszczoły zebrały spadź, drzewostan został uratowany.

W innych państwach sprawa selekcji pszczół znalazła nieco odmienne rozwiązanie, gdyż w trosce o dobrą rasę pszczół zakłada się tam stacje selekcyjno - hodowlane.

Może poruszoną tu sprawą rezerwatów pszczelich i przywrócenia pszczół naszym lasom zechciałby zająć się Instytut Badawczy Lasów Państwowych.