Niepełnosprawność a pszczelarstwo

Niepełnosprawność a pszczelarstwo

Osoby z niepełnosprawnością często spotykają się z licznymi problemami i wykluczeniem społecznym, i to pomimo tworzenia coraz bardziej przyjacielskiej i przystępnej przestrzeni do codziennego funkcjonowania oraz wielu projektów i zajęć otwartych na udział w nich osób z niepełnosprawnością zarówno intelektualną jak i ruchową. Wiele dotąd trudnych czy niedostępnych obszarów zmienia się, choć ciągle wykluczenie społeczne osób z niepełnosprawnością jest przykrym faktem. Jak jednak ma się sprawa w przypadku pszczelarstwa?

Rodzaje niepełnosprawności a pszczelarstwo

Niepełnosprawność dzielimy na kilka obszarów. Są to dysfunkcje ruchowo-motoryczne, intelektualne, w obszarze funkcjonowania zmysłów lub wymowy. 

Dysfunkcje ruchowo-motoryczne to przede wszystkim ograniczenia ruchu, poruszanie się o kulach czy na wózku, problemy w obrębie kończyn górnych. Szczególnie te ostatnie, ze względu na precyzję potrzebną w pasiecznictwie, bywają znaczącą przeszkodą w samodzielnej obsłudze rodzin pszczelich. Tego typu utrudnienia powodują, że problem polega przede wszystkim na dostosowaniu sprzętu czy niemożności poruszania się w terenie na wózku czy o kulach. Jest to jednak jednocześnie w wielu przypadkach ograniczenie pozorne w drodze do pszczelarstwa i często bywa pokonywane, a rozwijana pasja działa terapeutycznie i pozwala dbać o zdrowie zarówno fizyczne jak i psychiczne. 

Osoby z niepełnosprawnością intelektualną są grupą, której najtrudniej jest podjąć wyzwanie pszczelarstwa. Zaznaczyć należy, że zazwyczaj są to osoby niesamodzielne, będące pod opieką zazwyczaj rodzica lub innego dorosłego. Niepełnosprawność intelektualna zazwyczaj wyklucza możliwość posiadania własnej pasieki, nie uniemożliwia jednak udziału w warsztatach czy pomagania w pasiecznictwie osobie bliskiej lub opiekunowi prawnemu. 

Podobnie problem rysuje się w przypadku osób z niepełnosprawnością narządu wzroku, który jest niezbędnym zmysłem przy pracy nad ulami. Tutaj również w rozwoju pasji pszczelarskiej pomóc mogą osoby bliskie. Nie ma jednak dużego problemu w przypadku zaburzeń słuchu. Wówczas pasiecznictwo jest dostępną pracą i pasją, a czasami także terapią. 

Pszczelarstwo jako terapia

O ile pewne typy niepełnosprawności wykluczają czy znacząco utrudniają samodzielne prowadzenie pasieki, o tyle nic nie stoi na przeszkodzie, by osoby z niepełnosprawnością brały udział w dbaniu o ule, prowadzeniu pasieki i rodzin pszczelich. Podobnie doskonałym zajęciem jest udział w warsztatach czy cyklu zajęć z pasiecznictwa, jakie są czasami prowadzone przez niektórych pszczelarzy. Warsztaty takie działają mobilizująco, terapeutycznie i integracyjnie. 

Jakie są zalety kontaktu udziału osób z niepełnosprawnością w dbaniu o ule? Otóż duet niepełnosprawność a pszczelarstwo wcale się nie wykluczają. Wręcz przeciwnie. Aktywność taka powoduje poprawienie sprawności fizycznej, zmniejsza napięcie psychiczne i emocjonalne, poprawie ogólne zdrowie. Pozwala też osobom z niepełnosprawnością włączyć się aktywnie w bardzo interesujące zajęcie, jakim jest opieka nad ulami i rodzinami pszczelimi. Kontakt z naturą, aktywność na świeżym powietrzu, pasja czy hobby i miód to idealne połączenie. 

Ciekawym zajęciem jest także oglądanie sprzętu i malowanie drewnianych uli przez dzieci z niepełnosprawnością w ramach zajęć edukacyjnych, integracyjnych czy rozwojowych. Jest to bardzo ciekawa opcja łącząca rozwój manualny, edukację przyrodniczą i zajęcia techniczne. Ozdabianie i dekorowanie uli połączone z omawianiem przez pszczelarza budowy domu pszczół lub udziałem w warsztatach w pasiece stanowią bardzo integracyjną i innowacyjną formę terapii. 

Ciekawą opcją jest umieszczenie kamerki w pobliżu takiego ozdobionego przez dzieci ula i umożliwienie dzieciom obserwacji życia pszczół, procesu opieki nad ulem i pozyskiwania miodu online.

Osoba z niepełnosprawnością jako pszczelarz

Pewne typy niepełnosprawności uniemożliwiają lub znacząco utrudniają samodzielne lub prawie samodzielne pszczelarstwo. Opieka nad pasieką dla osoby ze znaczną niepełnosprawnością narządu wzroku jest niemal niedostępna, podobnie w przypadku niepełnosprawności kończyn górnych.

Inaczej ma się sprawa w przypadku osób na wózkach, z wadami wymowy, słuchu. Szczególnie ciekawe innowacje można spotkać na rynku sprzętu pszczelarskiego w przypadku dostosowania go do potrzeb i możliwości osób poruszających się na wózku. Na rynku dostępna jest innowacyjna miodarka przystosowana do samodzielnej obsługi przez osoby poruszające się na wózku. Istnieją także fundacje wspomagające osoby z niepełnosprawnością w drodze do założenia pasieki. 

Niepełnosprawność a pszczelarstwo nie wykluczają się. Osoby z niepełnosprawnością mają trudniej w podjęciu samodzielnej opieki nad pasieką, mogą jednak prowadzić ją z niewielkim wsparciem rodziny czy przyjaciół, brać udział w zajęciach w pasiekach i obserwować życie pszczół. 

Z pewnością kontakt z pszczelimi rodzinami, obserwacja życia pszczół malowanie uli czy aktywność na świeżym powietrzu są zajęciami, które mogą stanowić istotny punkt w życiu osób z niepełnosprawnością i działać na nie terapeutycznie.

Bibliografia

• pfron.org.pl, Pszczelarz, https://www.pfron.org.pl/fileadmin/files/p/4083_Pszczelarz.pdf, Data dostępu: 2023.11.30
• obmikolow.robia.pl, Śląski ogród botaniczny w Mikołowie, http://www.obmikolow.robia.pl/uploaded2/OSRODEK_DZIECI/Prezentacja_skrzydlaci_80.pdf, Data dostępu: 2022.11.30