Czy amerykańska szczepionka przeciw zgnilcowi amerykańskiemu jest skuteczna?

Czy amerykańska szczepionka przeciw zgnilcowi amerykańskiemu jest skuteczna?

W Stanach Zjednoczonych już od kilku miesięcy pszczelarze mogą korzystać ze szczepionki przeciw zgnilcowi amerykańskiemu. Obecnie trwają rozmowy z poszczególnymi instytucjami europejskimi, by również i między innymi polscy pszczelarze mogli chronić swoje pszczoły przed tą niebezpieczną chorobą. Czy szczepionka rzeczywiście jest skuteczna?

Od stycznia 2023 roku amerykańscy pszczelarze przeciw zgnilcowi amerykańskiemu zaszczepili wiele tysięcy pni uli. To pozwala wyciągnąć pierwsze wnioski, czy szczepionka jest skuteczna i czy warto ją stosować.

Jeszcze kilka dekad wstecz badacze byli zdania, że szczepienie pszczół przeciw wirusom i bakteriom zwyczajnie nie jest możliwe, ponieważ układ odpornościowy pszczół inaczej reaguje i w przeciwieństwie do kręgowców - pszczoły nie posiadają komórek pamięci i przeciwciał. Jednakże najnowsze badania dowiodły, że układ odpornościowy nie potrzebuje komórek pamięci, by skutecznie wytwarzać przeciwciała. Wszystko za sprawą detektorów molekularnych, które wykrywają wejście patogenów i uruchamiają alarm, w rezultacie czego dochodzi do wytwarzania przeciwciał, unicestwiających bakterie, wirusy oraz grzyby. Ponadto profesor Delial Freitak (Uniwersytet Graz) odkryła, że pszczoły nie tylko mogą wytwarzać przeciwciała, ale potrafią przekazywać je potomstwu. Królowa pszczół umieszcza w swoich jajach, cząsteczki patogenu, dzięki czemu zarodek jest ostrzegany i zaczyna wytwarzać cząsteczki przeciwdrobnoustrojowe, zanim jeszcze wyklują się larwy. Nośnikiem tych komunikatów ostrzegawczych jest białko Witellogenina, które występuje w płynach ustrojowych, tkance tłuszczowej i w samym jaju matki, składającej jaja. To dało zielone światło dla szczepień pszczół przeciw zgnilcowi amerykańskiemu.

Jak jednak uważa wielu naukowców szczepionka nadal pozostaje w fazie testów i jej skuteczność nie jest jednoznacznie potwierdzona. Problemem jest brak możliwości wytworzenia odpowiednich warunków testowych, ponieważ próba zarażenia pszczół na zewnątrz, wiąże się z ryzykiem zachorowania wszystkich rodzin pszczelich, znajdujących się w okolicy. Z kolei badania laboratoryjne nie odzwierciedlają rzeczywistych warunków, w których żyją dzikie zwierzęta. Dlatego warunki laboratoryjne, imitujące warunki chowu larw, tylko w pewnym stopniu pozwoliły sprawdzić działanie szczepionki. W takich próbach, przeprowadzonych w Stanach Zjednoczonych przeżyła około połowa zaszczepionych pszczół, natomiast larwy niezaszczepione zmarły.

Należy jednak podkreślić, że amerykańscy pszczelarze stosujący szczepionkę nie zgłosili ponownej inwazji zgnilca, ale nie bez znaczenia jest też fakt, że szczepionka w Stanach Zjednoczonych została dopuszczona do użytku na okres dwóch lat i dopiero po tym czasie możliwe będzie ocenienie jej pełnej przydatności.

Netografia

• riffreporter.de, Schutz vor der Bienenpest: Was die erste Impfung für Honigbienen wirklich bringt, eporter.de/de/wissen/impfung-schuetzt-honigbiene-immun-priming-faulbrut-bakterien-larven-bienenstock-usa, Data publikacji: 2023.06.15, Data odczytu: 2023.07.07