Rola feromonów matki pszczelej

Pszczoły porozumiewają się ze sobą za pomocą specyficznego języka zapachów. Istotną rolę w tej komunikacji pełnią feromony, czyli unikalne substancje zapachowe wytwarzane zarówno przez matkę pszczelą, jak i przez robotnice. Jednak to feromony matki pszczelej mają kluczowe znaczenie dla życia rodziny.

Feromony pełnia kilka istotnych funkcji. Po pierwsze – regulują i utrzymują poczucie wspólnoty pszczół. Bardzo ważnym  feromonem jest substancja mateczna, którą królowa wytwarza przy użyciu swojego gruczołu żuwaczkowego. Feromon ten składa się z wielu substancji organicznych, przede wszystkim kwasów i estrów. Pszczoły robotnice czyszcząc matkę zlizują ten feromon, a następnie podają go dalej innym pszczołom. Jeśli feromonu z różnych powodów zabraknie, pszczoły wyczują to już po kwadransie. Efektem tego może być założenie matecznika ratunkowego lub powstanie matecznika rojowego, gdy wiosną rodzina się powiększa i feromonu nie starcza dla wszystkich pszczół.

Przenoszenie feromonów matki nie tylko scala rodzinę, ale tez wabi pszczoły do rodziny i rójki. Co więcej, hamuje też rozwój narządów płciowych u robotnic. Zauważmy, że dopiero, gdy matki, czyli też feromonów zabraknie, u zwykłych robotnic pojawiają się jajniki. Feromony mają też bardziej użyteczne znaczenie – pobudzają pszczoły do pracy, przede wszystkim do budowy plastrów. Ale to nie wszystko – także określają budowę konkretnych komórek na tych plastrach (trutowych i pszczelich).

Królowa wytwarza też inny rodzaj feromonów – powstają one w gruczołach kieszonkowych, które znajdują się na odwłoku. Te feromony służą do wabienia trutni podczas lotów godowych. Pozwalają tez pszczołom na identyfikowanie własnej matki.

Opracowano na podstawie:
Jan Ślósarz, Poradnik początkującego pszczelarza cz. V, www.modr.pl, 24.10.2014 r.

Zobacz również:

Matka pszczela sztucznie unasienniona a lot godowy

Co oznacza trzepotanie skrzydłami lub podnoszenie odwłoka u pszczół?

Sposoby porozumiewania się pszczół