Ul Dadanta - rodzaje i modyfikacje

Ul Dadanta jest niezwykle popularny nie tylko w Polsce, ale i w innych krajach europejskich czy Stanach Zjednoczonych (skąd zresztą pochodzi). Co ciekawe, w zależności od miejsca jego wykorzystywania, wprowadzane są do jego projektu drobne modyfikacje. I tak np. liczne polskie pasieki wyposażone są w tzw. ul Dadanta-Blatta.

Ul Dadanta-Blatta to, po prostu, ul Dadanta z ramką z ula Blatta. Modyfikacja pierwotnego projektu stanowiąca o jego formie została dokonana w Szwajcarii. Ul Dadanta-Blatta ma ramkę o wymiarach 435 x 300 mm i jest bądź leżakiem, bądź stojakiem. W Polsce występuje pod dwoma odmianami. Pierwsza to ul Dadanta-Blatta Rodziny Kolejowej, druga - ul Dadanta polski (zwany jest również ulem Dadana)[1].

Ul Dadanta-Blatta Rodziny Kolejowej, zwany również ulem Dadana Rodziny Kolejowej, to niezwykle elegancki 12-ramkowy ul nadstawkowy. Wymiary jego ramki gniazdowej wynoszą 435 x 300 mm, a ramki nadstawkowej - 435 x 145 mm (ul ma dwie nadstawki, w których mieści się po 9 lub 12 pogrubionych plastrów). Ma:
- podwójną ścianę przednią oraz tylną,
- ruchome pojedyncze dno (jego wystająca część jest zarazem mostkiem),
- mostek wyposażony w klapę na zawiasach,
- powałkę z desek,
- ramową poduszkę z otworem do podkarmiania,
- teleskopowy daszek dwuspadowy (z otworami wentylacyjnymi),
- oryginalny stojak.
Ul Dadanta-Blatta Rodziny Kolejowej wykorzystywany był w Polsce w czasach między I a II wojną światową. Został zatwierdzony w roku 1936 przez Zarząd Główny Rodziny Kolejowej[2]. Od ula Dadanta polskiego różni go głównie nazwa - ta druga rozpowszechniła się już po II wojnie światowej.

Inną odmianą ula Dadanta jest ul Dadanta-Blatta Carliniego (ostatni człon jest nazwiskiem jego konstruktora), zwany również ulem Dadanta włoskim. Jego stosowanie zalecili członkowie kongresu pszczelarzy włoskich, który to miał miejsce w Brescia w roku 1932. Ul Dadanta-Blatta Carliniego ma ramkę gniazdową o wymiarach 435 x 300 mm (wymiar standardowy) oraz nadstawkową o wymiarach 435 x 146 mm (1 mm więcej niż w np. ulu Dadanta-Blatta Rodziny Kolejowej, a 21 mm mniej niż w ulu Dadanta-Blatta francuskim[3]). Składa się z jednego lub dwóch (wymiennych) korpusów, ma zabudowę zimną, wylot dolny oraz różną, w zależności od wersji, pojemność[4].

Ul Dadanta-Blatta Dernowa (inaczej ul Dadanta-Dernowa) to rosyjska odmiana wersji oryginalnej. Przypomina późne ule Dadanta-Blatta Rodziny Kolejowej (ocieplane ściany, 12 ramek, dwuspadowy daszek etc.)[5].

W pasiekach ukraińskich wykorzystywany był natomiast ul Dadanta-Blatta ukraiński (zwany również ukraińskim leżakiem). Jego projekt opracowano w roku 1933, a następnie zmodyfikowano w latach 1945-47 (wprowadzono doń wtedy m.in. ramki Hoffmana). Zbudowany jest z pojedynczych desek i mieści aż 20 ramek, z których każda przykryta jest maksymalnie 1-centymetrową powałką. Jego korpus konstruowany jest na planie prostokąta o wymiarach 76 x 45 cm[6].

Interesującą modyfikacją ula Dadanta jest ta wykorzystywana głównie w krajach byłej Jugosławii (stąd jego nazwa - ul Dadanta-Blatta jugosławiański). Jego korpus gniazdowy budowany jest na planie kwadratu o wymiarach 50 x 50 cm. Ma 31 cm wysokości, więc mieści 12 ramek o zewnętrznych wymiarach 44 x 30 cm. Nadstawka ula ma 155 lub 170 mm i nakładana jest bezpośrednio na korpus. Szczególną uwagę warto zwrócić na jego dziurę wylotową, gdyż ta zajmuje szerokość całej ściany (zmniejszana jest wkładką). Dodatkowy wylot znajduje się po jej przeciwnej stronie[7].

Równie ciekawą odmianą jest zaprojektowany w roku 1929 ul Dadanta-Blatta Jasińskiego. Zbudowany jest on bowiem z drewna oraz słomy. Ściany korpusu mają tradycyjne wymiary, ale są wykonane ze słomianych mat o grubości 6 cm. Co więcej, nie są oprawione drewnem - listwy z felcem znajdują się jedynie na górnych krawędziach ścian przedniej i tylnej. Zawieszone są nich ramki. Słomiana jest również dennica ula oraz jego górne ocieplenie. Nadstawka wykonana jest z drewna i mieści aż 13 ramek o wymiarach 435 x 150 mm[8].

To tylko niektóre z wersji ula Dadanta - jest ich, tak naprawdę, bardzo wiele. Część się przyjęła, a część nie. Część jest bliższa oryginałowi, część przypomina raczej luźną wariację na temat pierwotnego projektu. Niemniej, choć w Polsce wykorzystywana jest modyfikacja szwajcarska, warto znać również te inne. Jak największy zasób teoretycznej wiedzy z zakresu chociażby historii pszczelarstwa przyniesie w naszej pracy same korzyści, gdyż ta stanie się bardziej świadoma i odpowiedzialna.

Przypisy:
[1] Ul Dadanta-Blatta [w;] ApisWiki.PL, opracowanie prof. dr hab. Michał Gromisz [http://apis.gromisz.org.pl/w/index.php/Ul_Dadanta-Blatta].
[2] Ul Dadanta-Blatta Rodziny Kolejowej [w;] ApisWiki.PL, opracowanie prof. dr hab. Michał Gromisz [http://apis.gromisz.org.pl/w/index.php/Ul_Dadanta-Blatta_Rodziny_Kolejowej].
[3] Ul Dadanta-Blatta francuski [w;] ApisWiki.PL, opracowanie prof. dr hab. Michał Gromisz [http://apis.gromisz.org.pl/w/index.php/Ul_Dadanta-Blatta_francuski].
[4] Ul Dadanta-Blatta Carliniego [w;] ApisWiki.PL, opracowanie prof. dr hab. Michał Gromisz [http://apis.gromisz.org.pl/w/index.php/Ul_Dadanta-Blatta_Carliniego].
[5] Ul Dadanta-Blatta Dernowa [w;] ApisWiki.PL, opracowanie prof. dr hab. Michał Gromisz [http://apis.gromisz.org.pl/w/index.php/Ul_Dadanta-Blatta_Dernowa].
[6] Ul Dadanta-Blatta ukraiński [w;] ApisWiki.PL, opracowanie prof. dr hab. Michał Gromisz [http://apis.gromisz.org.pl/w/index.php/Ul_Dadanta-Blatta_ukraiński].
[7] Ul Dadanta-Blatta jugosławiański [w;] ApisWiki.PL, opracowanie prof. dr hab. Michał Gromisz [http://apis.gromisz.org.pl/w/index.php/Ul_Dadanta-Blatta_jugosławiański].
[8] Ul Dadanta-Blatta Jasińskiego [w;] ApisWiki.PL, opracowanie prof. dr hab. Michał Gromisz [http://apis.gromisz.org.pl/w/index.php/Ul_Dadanta-Blatta_Jasińskiego].

Zobacz również:

Ul Dadanta – podstawowe informacje

Ul Dadanta - historia powstania oraz wymiary pierwowzoru

Ul Dadanta - zalety i wady

Ule francuskie - Voirnota, Apostoliego, Werre, Dadanta-Blatta

Jak zbudować ul Dadanta? - poddasze, dennica, nadstawka i daszek

Jak zbudować ul Dadanta? - przygotowanie do budowy oraz korpus gniazdowy