Portal Pszczelarski

Bartnictwo w Polsce - zawód bartnika i produkt bartniczy

Na obrazku: bartnik, siedzący na leziwie, podbierający miód. Źródło obrazka: upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/1/13/PL_Gloger-Encyklopedja_staropolska_ilustrowana_T.1_130a.jpg

bartnictwo bartnictwo w Polsce historia bartnictwa tradycja bartnicza bartnik zawód bartnika pozyskiwanie miodu danina Rzeczpospolita bartna związek bartniczy

Bartnictwo w Polsce - zawód bartnika i produkt bartniczy

Zawód bartnika był dziedziczny
Wraz z rozwojem metod pozyskiwania miodu wyodrębnił się oddzielny zawód bartnika. Podobnie jak wiele innych rzemiosł w średniowieczu był to zawód dziedziczny, czyli przekazywany z ojca na syna. Pewną analogię możemy tu dostrzec do współczesnego pszczelarstwa. Dziś również w wielu przypadkach hodowlą pszczół zajmują się osoby, których ojcowie, dziadkowie lub inni członkowie rodziny również zajmowali się pszczelarstwem. Bartnicy byli więc wychowywani z pokolenia na pokolenie, a komuś, kto pochodził z rodziny bez bartniczych tradycji bartnikiem udawało się zostać stosunkowo rzadko. Aby zostać bartnikiem trzeba było przejść taką samą drogę, jak w przypadku innych dawnych cechów. Zanim bartnik stawał się samodzielny musiał terminować u doświadczonego bartnika, wykonywać podrzędne i najbardziej męczące prace. Dzięki temu uczył się poszanowania dla swojego przyszłego fachu oraz dla pszczół, które dla bartnika nie były zwierzętami hodowlanymi, a wyjątkowymi.

Produkt bartniczy – środek płatniczy
W średniowieczu wcale niełatwo było być bartnikiem. Dlaczego? Bo sporo miodu czy wosku trzeba było oddawać w formie danin. Bartnik miał umiejętności pozyskiwania miodu, ale drzewa w lasach nie należały przecież do niego, tylko było własnością panującego na danym terenie możnowładcy. Mówiąc dzisiejszym językiem można powiedzieć, że dzierżawili oni dziuple w zamian za udział w zyskach. Bo miód był zyskiem porównywalny do dzisiejszych pieniędzy – w tamtych czasach przez dość długi okres stanowił nawet środek płatniczy na równi ze złotem i innymi cennymi dobrami. Sprzedawać można było jednak tylko ten miód, który pozostał po opłaceniu wszystkich niezbędnych danin [1].

Starosta bartników tylko z rodu szlacheckiego
Bartnicy już od średniowiecza organizowali się w większe zbiorowości, które przez stulecia ewoluowały i stały się zaczątkiem dzisiejszych związków i kół pszczelarskich. Tworzyli grupy zwane bractwami, a także samorządami i gminami, aż po dumnie brzmiącą Rzeczpospolitą bartną. Jednostką, która w takiej hierarchii znajdowała się najniżej była puszcza, czyli zbiór wszystkich bartniczych borów. Członkiem społeczności bartniczej mógł zostać każdy bartnik, bez względu na to, czy miał sto barci, czy na przykład tylko dwie. Na czele takiego dawnego związku bartniczego stał starosta, którego bartnicy wybierali spośród siebie. Niestety, o demokracji w dawnych czasach można było jedynie pomarzyć – nie każdy bartnik mógł zostać starostą, nawet jeśli miał wieloletnie doświadczenie i cieszył się w społeczności powszechnym uznaniem. Na starostę wybierano wyłącznie takich bartników, którzy mieli szlacheckie pochodzenie oraz odznaczali się wyjątkowymi przymiotami, takimi jak męskość, odwaga, sprawiedliwość, prawość itp. [2]

Opracowano na podstawie:
1. Agata Śliwka, Paweł Staniszewski, Bartnictwo – historia czy przykład edukacji plenerowej?, Studia i Materiały CEPL w Rogowie, r. 2014 Zeszyt 34, s. 39-41
2. Romuald Żukowski, Bartnictwo w zagajnicy łomżyńskiej, Białostockie Towarzystwo Naukowo, Białystok, s. 37

Czytaj również:

Bartnictwo w Polsce - tradycja

Bartnictwo w Polsce - barć i jej budowa

Bartnictwo w Polsce - miodobranie i miód bartny

Bartnictwo w Polsce - odtwarzanie bartnictwa

Bartnictwo w Polsce - szanse i zagrożenia

 

Bartnictwo w Polsce - zawód bartnika i produkt bartniczy
Anna Celińska

Anna Celińska

Autorka tekstów

Dziennikarz z wykształcenia, zawodu i pasji. Żaden temat nie jest jej obcy, a pszczoły z artykułu na artykuł uwielbia coraz bardziej. Na PortalPszczelarski.pl wrzuca teksty według najważniejszego klucza – informować, radzić, wyjaśniać to, co ważne dla Was. Bo bez czytelnika nie miałoby sensu pisanie.

Zobacz wszystkie artykuły tego autora



Liczba wyświetleń artykułu: 6070

Komentarze z forum pszczelarskiego

Nikt jeszcze nie skomentował tego artykułu. Bądź pierwszy!

Weź udział w dyskusji:

Zaloguj się lub zarejestruj

Miejsce na Twoją reklamę
EL-TER biuro projektowe Kraków
Miejsce na Twoją reklamę

Drogi Użytkowniku,

informujemy, że z dniem 03 października 2015 r. Marcin Balana Grupa Balana z siedzibą w Naramie przeniosła całość prowadzonego Portalu PortalPszczelarski.pl na Jacek Balana EL-TER z siedzibą w Narama 214, 32-095 Iwanowice.

Tym samym od 04 października 2015 r. zmienia się administrator Twoich danych osobowych. Jednocześnie podkreślamy, że zmianie nie ulegną zasady ochrony i przetwarzania Twoich danych osobowych, w tym korzystania z Usług świadczonych w ramach Portalu PortalPszczelarski.pl. Szczegółowe informacje nt. wykorzystania danych osobowych znajdziesz w Regulaminie Serwisu PortalPszczelarski.pl.

Przypominamy, że zawsze masz prawo dostępu do treści swoich danych oraz ich poprawiania, a także żądania zaprzestania ich przetwarzania i prawo sprzeciwu wobec przetwarzania danych osobowych.

W związku z powyższym prosimy Cię o wyrażenie zgody na zmianę Administratora Danych Osobowych poprzez zaakceptowanie poniższych klauzul:
"Wyrażam zgodę na przejście ogółu praw i obowiązków Marcin Balana Grupa Balana wynikających ze świadczenia na moją rzecz Usług w domenie portalpszczelarski.pl na Jacek Balana EL-TER" "Wyrażam zgodę na przetwarzanie moich danych osobowych przez Jacek Balana EL-TER w celach marketingowych."
"Wyrażam zgodę na otrzymywanie na podany adres e-mail informacji handlowej wysłanej przez Jacek Balana EL-TER w imieniu własnym lub na zlecenie jej partnerów."
"Oświadczam, że zapoznałem się i akceptuję treść Regulaminu Konta oraz wyrażam zgodę na przetwarzanie moich danych osobowych przez Jacek Balana EL-TER w celu realizacji zamawianych usług."
"Akceptuję Regulamin Konta oraz Regulamin Serwisu PortalPszczelarski.pl i zobowiązuję się do ich przestrzegania."

Jeżeli potrzebujesz czasu na zastanowienie zapoznaj się z poniższą informacją, w terminie 30 dni od wyświetlenia tego komunikatu możesz zrezygnować z korzystania z Usługi realizowanych w ramach Portalu PortalPszczelarski.pl poprzez usunięcie konta. Pamiętaj jednak, że brak reakcji w powyższym terminie będzie równoznaczny z wyrażeniem zgody na wyżej wymienione zmiany.

W przypadku kliknięcia "Rezygnuję z posiadania konta" Twoje konto (a z nim dane osobowe) zostanie usunięte do 24 godzin od momentu przyjęcia zgłoszenia.