Portal Pszczelarski

Bartnictwo w Polsce - zawód bartnika i produkt bartniczy

Na obrazku: bartnik, siedzący na leziwie, podbierający miód. Źródło obrazka: upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/1/13/PL_Gloger-Encyklopedja_staropolska_ilustrowana_T.1_130a.jpg

bartnictwo bartnictwo w Polsce historia bartnictwa tradycja bartnicza bartnik zawód bartnika pozyskiwanie miodu danina Rzeczpospolita bartna związek bartniczy

Bartnictwo w Polsce - zawód bartnika i produkt bartniczy

Zawód bartnika był dziedziczny
Wraz z rozwojem metod pozyskiwania miodu wyodrębnił się oddzielny zawód bartnika. Podobnie jak wiele innych rzemiosł w średniowieczu był to zawód dziedziczny, czyli przekazywany z ojca na syna. Pewną analogię możemy tu dostrzec do współczesnego pszczelarstwa. Dziś również w wielu przypadkach hodowlą pszczół zajmują się osoby, których ojcowie, dziadkowie lub inni członkowie rodziny również zajmowali się pszczelarstwem. Bartnicy byli więc wychowywani z pokolenia na pokolenie, a komuś, kto pochodził z rodziny bez bartniczych tradycji bartnikiem udawało się zostać stosunkowo rzadko. Aby zostać bartnikiem trzeba było przejść taką samą drogę, jak w przypadku innych dawnych cechów. Zanim bartnik stawał się samodzielny musiał terminować u doświadczonego bartnika, wykonywać podrzędne i najbardziej męczące prace. Dzięki temu uczył się poszanowania dla swojego przyszłego fachu oraz dla pszczół, które dla bartnika nie były zwierzętami hodowlanymi, a wyjątkowymi.

Produkt bartniczy – środek płatniczy
W średniowieczu wcale niełatwo było być bartnikiem. Dlaczego? Bo sporo miodu czy wosku trzeba było oddawać w formie danin. Bartnik miał umiejętności pozyskiwania miodu, ale drzewa w lasach nie należały przecież do niego, tylko było własnością panującego na danym terenie możnowładcy. Mówiąc dzisiejszym językiem można powiedzieć, że dzierżawili oni dziuple w zamian za udział w zyskach. Bo miód był zyskiem porównywalny do dzisiejszych pieniędzy – w tamtych czasach przez dość długi okres stanowił nawet środek płatniczy na równi ze złotem i innymi cennymi dobrami. Sprzedawać można było jednak tylko ten miód, który pozostał po opłaceniu wszystkich niezbędnych danin [1].

Starosta bartników tylko z rodu szlacheckiego
Bartnicy już od średniowiecza organizowali się w większe zbiorowości, które przez stulecia ewoluowały i stały się zaczątkiem dzisiejszych związków i kół pszczelarskich. Tworzyli grupy zwane bractwami, a także samorządami i gminami, aż po dumnie brzmiącą Rzeczpospolitą bartną. Jednostką, która w takiej hierarchii znajdowała się najniżej była puszcza, czyli zbiór wszystkich bartniczych borów. Członkiem społeczności bartniczej mógł zostać każdy bartnik, bez względu na to, czy miał sto barci, czy na przykład tylko dwie. Na czele takiego dawnego związku bartniczego stał starosta, którego bartnicy wybierali spośród siebie. Niestety, o demokracji w dawnych czasach można było jedynie pomarzyć – nie każdy bartnik mógł zostać starostą, nawet jeśli miał wieloletnie doświadczenie i cieszył się w społeczności powszechnym uznaniem. Na starostę wybierano wyłącznie takich bartników, którzy mieli szlacheckie pochodzenie oraz odznaczali się wyjątkowymi przymiotami, takimi jak męskość, odwaga, sprawiedliwość, prawość itp. [2]

Opracowano na podstawie:
1. Agata Śliwka, Paweł Staniszewski, Bartnictwo – historia czy przykład edukacji plenerowej?, Studia i Materiały CEPL w Rogowie, r. 2014 Zeszyt 34, s. 39-41
2. Romuald Żukowski, Bartnictwo w zagajnicy łomżyńskiej, Białostockie Towarzystwo Naukowo, Białystok, s. 37

Czytaj również:

Bartnictwo w Polsce - tradycja

Bartnictwo w Polsce - barć i jej budowa

Bartnictwo w Polsce - miodobranie i miód bartny

Bartnictwo w Polsce - odtwarzanie bartnictwa

Bartnictwo w Polsce - szanse i zagrożenia

 

Bartnictwo w Polsce - zawód bartnika i produkt bartniczy
Anna Celińska

Anna Celińska

Autorka tekstów

Dziennikarz z wykształcenia, zawodu i pasji. Żaden temat nie jest jej obcy, a pszczoły z artykułu na artykuł uwielbia coraz bardziej. Na PortalPszczelarski.pl wrzuca teksty według najważniejszego klucza – informować, radzić, wyjaśniać to, co ważne dla Was. Bo bez czytelnika nie miałoby sensu pisanie.

Zobacz wszystkie artykuły tego autora



Liczba wyświetleń artykułu: 12724

Komentarze z forum pszczelarskiego

Nikt jeszcze nie skomentował tego artykułu. Bądź pierwszy i weź udział w dyskusji!




  Współpracują z portalem:

Anna Celińska

Anna Celińska

Autorka tekstów

Dziennikarz z wykształcenia, zawodu i pasji. Żaden temat nie jest jej obcy, a pszczoły z artykułu na artykuł uwielbia coraz bardziej. Na PortalPszczelarski.pl wrzuca teksty według najważniejszego klucza – informować, radzić, wyjaśniać to, co ważne dla Was. Bo bez czytelnika nie miałoby sensu pisanie.

Linia pszczół Apipol 2

Roje pszczół i ich nazwy

Młody pszczelarz a koszt zakupu podstawowego wyposażenia gospodarstwa pasiecznego

Kuba

Kuba

Autor przepisów i bloga Kuba w kuchni (z małą pomocą Mamy)

Jeden z najmłodszych kucharzy w Polsce. Ma 5 lat. Bardzo lubi pływać, śpiewać, czytać i rysować.

Babeczki orzechowo-bananowe z polewą miodową

Pasieka Syta Pszczoła

Pasieka Syta Pszczoła

Pasieka Syta Pszczoła to marka pod którą prowadzi swoją pasiekę doświadczony pszczelarz - Michał Wawszczak. Kontakt dla Klientów i mediów: 794 666 570

Miód wędzony - powstanie, proces wędzenia, przeznaczenie

Arboretum Inspiruje

Arboretum Inspiruje

Partner serwisu

Projekt edukacyjny realizowany w Gimnazjum Publicznym nr 1 im. Ks. Jana Twardowskiego w Czechowicach-Dziedzicach. W tym roku działania projektowe skupiają się wokół pszczół. Projekt jest laureatem konkursu grantowego „Z Kujawskim pomagam pszczołom”. Więcej na Facebook'u: Arboretum-Inspiruje

Kolorowanka o pszczołach dziełem gimnazjalistek

Arboretum Inspiruje do pomagania pszczołom

Arboretum Inspiruje podczas Święta Pszczół