Spadź a wytwórcy spadzi Cz. 1.

Miód spadziowy jest wysoce ceniony przez konsumentów pomimo jego wysokiej ceny. Pszczoły produkują go ze spadzi, którą zbierają na pożytkach leśnych. Czym jest spadź i jak powstaje?

Najsmaczniejszy i najbardziej poszukiwany jest ciemny miód spadziowy, który produkowany jest ze spadzi drzew iglastych, najczęściej jodły, sosny i świerku. Nieco jaśniejszy jest miód spadziowy z drzew liściastych, takich jak lipa, buk, klon czy dąb. Spadź może też pojawiać się na niektórych drzewach owocowych (śliwy, grusz), a w niektórych lasach także na krzewach i roślinach zielonych. Z punktu widzenia pszczelarza niezwykle istotna jest znajomość zarówno rośli spadziowych, jak i wytwórców spadzi. Szczególnie wtedy, gdy umiejscawia pasiekę w obrębie pożytków leśnych i nastawia się na produkcje miodu spadziowego [1].

Co to jest spadź?
Spadź to tak zwana słodka rosa, która jest wydaliną zwierząt żywiących się sokami roślinnymi. Nie są one w stanie przyswoić cukrów z tych soków, dlatego wydzielają go na zewnątrz. Pomimo to nie należy słodkich wydalin utożsamiać z odchodami zwierząt. Te słodkie wydzieliny znajdują się na igłach lub na liściach drzew. Pszczoły zbierają ją w podobny sposób jak nektar z kwiatów, a następnie przygotowują z nich słodki i aromatyczny miód, który zawiera wiele substancji odżywczych [2].

Jak powstaje spadź?
Pluskwiaki równoskrzydłe, czyli charakterystyczny rząd owadów, potrzebują do rozwoju, rozmnażania i prawidłowego funkcjonowania odpowiedniej porcji białka, witamin i minerałów. Te substancje odżywcze bez problemu znajdują w sokach w liściach lub igłach. Niestety, odżywczy płyn, jaki znajduje się w rurkach sitowych liści zawiera niewiele białka, dlatego owad musi tego soku wypić naprawdę sporo, aby w pełni zaspokoić swoje zapotrzebowanie na białko. I tu pojawia się problem – co zrobić z nadmiarem cukru znajdującego się w słodkim soku?

Owady w toku ewolucji znalazły na to sposób – po prostu odfiltrowują z soku potrzebne im białka. W ten sposób 10 procent pobranego płynu jest przyswajana, a 90 procent – czyli słodki, zawierający cukier sok jest wydalany z powrotem na liście i igły w postaci spadzi. Jest ona dość charakterystyczna – jeśli weźmiemy do ręki liść lub igły pokryte spadzią, będą się one kleić. Największe ilości spadzi możemy zaobserwować wczesną jesienią – wtedy w liściach i w igłach jest coraz mniej azotu, owady muszą więc zintensyfikować pobieranie soku liściowego, by zaspokoić zapotrzebowanie na białko. Miód spadziowy też więc powstaje jesienią i należy do miodów późnych [1].

Opracowano na podstawie:
1. Werner Gekeler, Pszczoły. Poradnik hodowcy, Wydawnictwo RM, Warszawa 2014, s. 105-108
2. Jan Slósarz, Poradnik początkującego pszczelarza cz. VIII, www.modr,pl, 17.10.2014 r.

Przejdź do drugiej części niniejszego artykuły klikając w link: Spadź a wytwórcy spadzi Cz. 2.