Zgnilec złośliwy (zgnilec amerykański) - Paenibacillus larvae

Zgnilec złośliwy (zwany też amerykańskim), choć jego nazwa przypomina nazewnictwo roślin, w rzeczywistości jest jedną z najgroźniejszych chorób pszczół. Jest to choroba wynikająca z zaniedbania – najczęściej pojawia się w pasiekach opuszczonych lub bardzo zaniedbanych.

Zgnilec złośliwy wywoływany jest przez zjadliwe bakterie nazywane lasecznikiem larwy. Może pojawić się w ulu podczas całego okresu czerwienia matki. Rozwojowi choroby sprzyjają wysokie temperatury i przegrzanie ula. W takich warunkach larwy zamierają i powstaje stan gnilny. Laseczniki larwy mają zdolność wytwarzania bardzo odpornych przetrwalników, które trudno zwalczyć nawet środkami chemicznymi. Są one szkodliwe dla larw, natomiast nie stanowią zagrożenia dla pszczół dorosłych.

Jak larwy zarażają się zgnilcem?
Przez dorosłe, karmiące je pszczoły. Robotnice usuwają bowiem zakażone larwy z ula, jednocześnie przenosząc bakterię na swoich odnóżach i narządach gębowych. I w ten sposób bakteria dostaje się do pokarmu, jaki przyjmują larwy. Choroba zaczyna się rozwijać dopiero po zasklepieniu komórki z czerwiem. Jad zaczyna zatruwać larwę, która zaczyna zamierać w wyprostowanym stadium na etapie produkcji kokonu.

Dla pszczelarza takim sygnałem, że coś dzieje się w ulu źle, jest zmniejszona liczba pszczół, które wlatują do ula i z niego wylatują. Warto wtedy wyjąć ramkę i dokładnie ją obejrzeć. Jeśli czerw jest rozstrzelony, a wieczka komórek są rozstrzelone i podziurawione, zapewne larwy są zaatakowane przez zgnilca. Chore pszczoły są ospałe i powolne, a po pewnym czasie robią się nawet agresywne.

Opracowano na podstawie:
Stanisław Dubiel, Zgnilec złośliwy – groźna choroba pszczół, www.lodr.pl, 17.10 2014 r.

Zobacz również:

Zgnilec złośliwy - powód likwidacji rodziny pszczelej