Czynniki stresogenne pszczół miodnych

Choć pszczoły na pierwszy rzut oka wyglądają na spokojne i każda z nich wie, jakie ma zadanie do wykonania, w rzeczywistości są bardzo podatne na stres. Zdenerwować może je praktycznie wszystko, a efektem stresu jest osłabienie rodziny, choroby, a nawet masowe ginięcie pszczół.

Co może zestresować pszczoły?
Wiele rzeczy – jednak bez względu na przyczynę stresu, zadaniem pszczelarza jest zadbanie o jej jak najszybsze wyeliminowanie. Długotrwały stres jest bowiem dla pszczół bardzo szkodliwy. Przede wszystkim obniża wydajność pszczół, które pracują wolniej i mniej efektywnie. Mogą tez przestać zajmować się czerwiem, co od razu osłabia rodzinę pszczelą. Stres jest też jedną z przyczyn chorób pszczół – są one wtedy mniej odporne na działanie pasożytów i drobnoustrojów. Niektórzy badacze twierdzą też, że stres może być przyczyną masowego ginięcia pszczół.

Zmiany pogody
Jedną z przyczyn stresu u pszczół są gwałtowne zmiany pogody. Pszczoły najlepiej czują się w warunkach, które umożliwiają im swobodne loty na pożytek, czyli w temperaturze powyżej 20 stopni Celsjusza. Gdy temperatura powietrza spada, pszczoły stają się zdenerwowane i mniej chętnie latają po nektar i pyłek. Wysokie temperatury też im nie odpowiadają – upał powyżej 35 stopni również stresuje pszczoły i osłabia siłę rodziny. Niestety, akurat na ten czynnik pszczelarz nie ma żadnego wpływu.

Transport uli
Przenoszenie uli z jednego miejsca na drugie również może wywołać niepokój pszczół. Chodzi nie tylko o sam fakt przemieszczania, ale też o zmianę lokalizacji. Transport pszczół z całym ulem trzeba więc wykonywać tak, by obyło się bez zbędnych wstrząsów czy przechyleń. Jeśli dobrze się do niego przygotujemy, rodzina pszczela zniesie przenoszenie w miarę bez problemu. Nowa lokalizacja również może być przyczyną stresu, który jednak dość szybko minie. Pszczoły początkowo mogą być zdezorientowane – nie wiedzą przecież, w którą stronę lecieć na pożytek, mogą też zgubić drogę do ula. Jednak instynkt zbieraczki jest u pszczoły tak silny, że szybko odnajdzie się w nowym otoczeniu, jeśli będzie miała w pobliżu dobre, miododajne pożytki.

Stresująca chemia
Pszczoły mogą być zestresowane również przez różnego rodzaju bodźce chemiczne. Mogą to być, na przykład, pestycydy, które nagminnie są używane w rolnictwie. Pszczoły, które zbiorą skażony nektar czy pyłek, mogą powracać do ula bardzo osłabione, a nawet strute. Jeśli natomiast dawka chemii nie jest zbyt duża, pszczoły mogą być zdezorientowane i niespokojne. Stres u pszczół może tez powodować inna chemia – na przykład zapach perfum, alkoholu, a nawet potu. Wtedy stają się rozzłoszczone, a nawet agresywne. Jeśli więc zamierzamy pracować w pasiece, postarajmy się pachnieć neutralnie.

Nie zaglądaj za często
Pszczoły mogą denerwować się także podczas zbyt częstych przeglądów oraz prac pielęgnacyjnych wykonywanych w ciągu dnia. Podczas dobrej pogody latają przecież na pożytki i na pewno nie spodoba im się, gdy w tym czasie postanowimy zajrzeć do ula. Wszelkie prace pielęgnacyjne warto więc wykonywać albo wczesnym rankiem, albo dopiero wieczorem, gdy pszczoły zakończą już całodzienne loty. Trzeba tez postarać się, by wszystkie prace wykonywać jak najszybciej, by ingerencja w rodzinę pszczelą trwała jak najkrócej.

Opracowano na podstawie:
Werner Gekeler, Pszczoły. Poradnik hodowcy, Wydawnictwo RM, Warszawa 2014, s. 46