W Orłowie powstanie Mazurski Szlak Bartny. Mieszkańcy wspólnie zbudują sześć barci dla dzikich pszczół

W Orłowie powstanie Mazurski Szlak Bartny. Mieszkańcy wspólnie zbudują sześć barci d

Podczas Święta Orłowa mieszkańcy, wolontariusze i eksperci odtworzą dawną tradycję bartnictwa wpisaną na listę niematerialnego dziedzictwa UNESCO. Powstanie pierwszych sześć barci, które staną się początkiem nowego szlaku edukacyjno-przyrodniczego w Puszczy Boreckiej.

Orłowo, czerwiec 2026 r. Już 20 czerwca podczas Święta Orłowa mieszkańcy wspólnie rozpoczną tworzenie nowego Szlaku Bartnego w Puszczy Boreckiej. W ramach otwartych warsztatów powstanie sześć tradycyjnych barci, które zostaną umieszczone w terenie jako pierwszy etap większego przedsięwzięcia przyrodniczego, edukacyjnego i społecznego.

Inicjatywa realizowana jest przez Fundację DZIKO we współpracy z mieszkańcami Orłowa, a finansowana ze środków Unii Europejskiej w ramach projektu SPLOT WARTOŚCI 2.0. Jej celem jest przywrócenie niemal zapomnianych tradycji bartniczych, budowanie lokalnej tożsamości oraz zwrócenie uwagi na rolę dzikich zapylaczy w ekosystemach leśnych.

Powrót do korzeni Puszczy Boreckiej

Choć współczesne Mazury kojarzą się przede wszystkim z jeziorami, przez setki lat o charakterze regionu decydowały rozległe kompleksy leśne. To właśnie w puszczach rozwijało się bartnictwo – jedna z najstarszych form gospodarki leśnej na ziemiach dawnej Rzeczypospolitej.

Tradycja polegała na drążeniu specjalnych komór w żywych drzewach, które stawały się schronieniem dla dzikich rodzin pszczelich. Bartnicy opiekowali się takimi drzewami, pozyskując miód i wosk bez ingerowania w naturalny charakter lasu.

Tradycja sięgająca czasów Galindów

Dzisiejsza Puszcza Borecka jest pozostałością dawnej Wielkiej Puszczy, czyli Puszczy Galindzkiej, która we wczesnym średniowieczu pokrywała znaczną część Mazur. Zamieszkiwało ją bałtyjskie plemię Galindów, dla którego bartnictwo było jednym z kluczowych zajęć gospodarczych – obok rolnictwa, hodowli, rybołówstwa i handlu bursztynem prowadzonego wzdłuż szlaku bursztynowego. Jak podają źródła historyczne, miód Galindów był bardzo ceniony, dlatego w puszczach zakładali oni liczne barcie.

O skali, jaką bartnictwo miało w tej części Polski jeszcze w XIX wieku, świadczą dane z sąsiedniej Puszczy Augustowskiej mówiące o 17 000 barci.

Znaczenie tego dziedzictwa zostało docenione również na arenie międzynarodowej. W 2020 roku kultura bartnicza została wpisana na Reprezentatywną Listę Niematerialnego Dziedzictwa Kulturowego Ludzkości UNESCO.

Początek Szlaku Bartnego

Podczas dwudniowych warsztatów uczestnicy wspólnie wykonają sześć tradycyjnych barci. Będą one pierwszymi elementami planowanego Szlaku Bartnego, który w kolejnych latach ma rozwijać się na terenie Puszczy Boreckiej.

Trasa szlaku zostanie poprowadzona wzdłuż dawnej linii kolejowej łączącej niegdyś Olecko i Kruklanki. Dzięki temu projekt połączy dziedzictwo przyrodnicze regionu z jego historią i dawną infrastrukturą.

– Bartnictwo to nie tylko unikalne rzemiosło, to żywa pamięć tej ziemi. Sięga czasów Galindów – ludu, który zamieszkiwał te puszcze na długo przed nami i dla którego miód był jednym z największych skarbów lasu. Kiedy wspólnie z mieszkańcami Orłowa dziejemy pierwsze barcie, odtwarzamy tradycję, która jest ważna lokalnie i głęboko zakorzeniona w historii Puszczy Boreckiej. Chcemy, żeby Szlak Bartny stał się przestrzenią spotkań, edukacji i wspólnego działania na rzecz tego dziedzictwa – mówi Łukasz Długowski, prezes Fundacji DZIKO.

– Sześć barci to początek, ale myślimy znacznie szerzej. Chcemy rozwijać Mazurski Szlak Bartny, bo potencjał turystyczny Orłowa jest ogromny. Nasza wieś może stać się wrotami do Puszczy Boreckiej, które zapewnią mieszkańcom nowe miejsca pracy. Ten szlak to inwestycja w mieszkańców, w ich poczucie sprawczości i w przyszłość naszej miejscowości – mówi Cezary Kozdra, sołtys wsi Orłowo.

Każdy może zostać bartnikiem

Warsztaty są otwarte dla wszystkich zainteresowanych. Uczestnicy będą mogli poznać tradycyjne techniki obróbki drewna, historię bartnictwa oraz samodzielnie włączyć się w tworzenie pierwszych elementów szlaku.

Warsztaty budowy barci:

• 19 czerwca, piątek, 17:00–21:00
• 20 czerwca, sobota, 09:00–17:00

Święto Orłowa 2026

Główna część wydarzenia odbędzie się w sobotę 20 czerwca przy Świetlicy Caritas w Orłowie.

W programie między innymi:

• dmuchańce i animacje dla dzieci,
• konkursy rodzinne,
• pokaz Ochotniczej Straży Pożarnej,
• prelekcja poświęcona bartnictwu i przyrodzie Puszczy Boreckiej,
• prezentacja projektu Szlaku Bartnego,
• ognisko integracyjne z muzyką na żywo,
• strefa gastronomiczna przygotowana przez Koło Gospodyń Wiejskich „Nasze Orłowo”.

Informacje organizacyjne

Data: 20 czerwca 2026 r.
Miejsce: Świetlica Caritas Orłowo
Godziny wydarzenia: 13:00–19:00
Warsztaty bartnicze: od godz. 09:00
Wstęp: bezpłatny

O projekcie

Projekt „Bartnictwo jako sposób na budowanie wspólnoty, tożsamości, odzyskanie godności i wpływu na teren publiczny w postaci Puszczy Boreckiej” realizowany jest przez Fundację DZIKO.

Jego celem jest budowanie zaangażowania społecznego mieszkańców wokół dziedzictwa przyrodniczego i kulturowego regionu oraz stworzenie pierwszego etapu Szlaku Bartnego w Puszczy Boreckiej.

Kontakt dla mediów:
Łukasz Długowski
Fundacja DZIKO
tel. 787-907-058
e-mail: lukasz.dlugowski@gmail.com

Grant realizowany ze środków Unii Europejskiej w ramach projektu SPLOT WARTOŚCI 2.0.

Program finansowany jest przez Unię Europejską. Wyrażone opinie i poglądy są wyłącznie poglądami autora i niekoniecznie odzwierciedlają poglądy Unii Europejskiej lub Komisji Europejskiej. Ani Unia Europejska, ani organ przyznający finansowanie nie mogą ponosić za nie odpowiedzialności.

Oficjalny plakat wydarzenia