Bartnik Postępowy: Ul Dadant-Blatt (1921.02)

Bartnik Postępowy: Ul Dadant-Blatt (1921.02)

Publikacja: Leonard Weber, Ul Dadant-Blatt w: Bartnik Postępowy nr 2 (1921), str. 25-29

Ul Dadant-Blatt, składa się z ruchomego dna, gniazda, powały ruchomej i daszka. Ul bywa wyrabiany bądź o ścianach pojedynczych (fig. 1) lub o ścianach podwójnych; mieści w sobie 10-12 ramek w gnieździe i tyleż półramek w nadstawce. Gniazdo ścieśniane jest przegrodą, a w powale znajduje się otwór do podkarmiania. Wylot jest wycięty w dolnej części gniazda, zasuwany odpowiednio zasówką lub przytykany klinikami.

Gniazdo wewnątrz wysokie jest od powały do dna 32 cm, długie 45 cm. Dla zimniejszego klimatu odpowiedniejsze są ściany podwójne, lutrowane materjałem, który jest złym przewodnikiem ciepła.

Co do samego materjału na ule, to najlepiej nadają się deski z drzewa jak najmniej podlegające paczeniu się, jak świerk, sosna i w ostateczności jodła; uważać przy tem należy, aby nie brać desek sękatych, bo sęki później łatwo odpadają i powodują powstawanie dziur; naprawianie zaś tychże, po osadzeniu roja do ula, nastręcza wiele trudności.

Zanim przystąpimy do wyrobu części składowych ula, wymienimy wymiary prawideł, niezbędnych do dokładnej obróbki większej ilości uli. Prawidła te mają być zrobione w kształcie dokładnych ram prostokątnych z silnego i nie paczącego się materjału; przy pomocy tych prawideł szybciej nam idzie przyrzynanie części składowych ula, a co najważniejsza, że wszystkie części wychodzą bardzo dokładnie obrobione dla wszystkich uli. 

Co do budowy ula, to ma być on tak złożony, aby wymiary wewnętrzne tegoż nie ulegały zmianom pod wpływem wilgoci lub posuchy. Jeśli na to mało zwraca się uwgi, to w następstwie wynikaja bardzo przykre rezutaty, jak utrudnione wkładanie ramek, przysuwanie przegród, zamykanie dna, wyjmowanie powały, dawanie nadstawek i wkładanie daszka. To też powinno się bardzo ściśle przestrzegać wymiarów poniżej podanych i nawet na jeden milimetr od nich nie odstępować. Nic przykrzejszego nie sprawia w gospodarce pasiecznej jak złe funkcjonowanie poszczególnych części ula.

Prawidła niezbędne są następujące:

1. Prawidło na dno ula długie 60 cm i szerokie 42 cm.

2. Prawidło na ściany boczne gniazda długie 57 cm i szerokie 42 cm: ramy krótszych boków tego prawidła mają być szerokie na 6 cm, dla zaznaczenia na ścianie bocznej odległości ścian wewnętrznych przedniej i tylnej.

3. Prawidło na ścianę przednią i tylną, długie 42 cm wysokie 32 cm

4. Prawidło na powałę długie 48,8 cm, szerokie 14 cm; w środku tego prawidła ma być okrągły otwór o średnicy 10 cm.

5. Prawidło na ściany boczne nadstawki długie 48,8 cm, szerokie 17 cm.

6. Prawidło na ściany przednią i tylną nadstawki długie 37,8 cm, szerokie 17 cm.

7. Prawidło na przegrodę, długie 44,8 cm, szerokie 30,5 cm.

8. Prawidło na ścianę szczytową daszka, z jednego kawałka kształtu trójkątnego o dwu kątach bocznych prostopadle ściętych; podstawa trójkąta długa 41,8 cm, wysokość 20 cm, wysokość bokow ściętych 6,5 cm (fig. 2).

9. Prawidło do sprawdzania zewnętrznego wymiaru nadstawki długie wewnątrz 49 cm, szerokie wewnątrz 42 cm; prawidłem tem przymierza się zewnętrzne wymiary nadstawki w ten sposób, iż nadstawkę wkłada się do środka prawidła.

To byłyby już wszystkie prawidła potrzebne do wyrobu części składowych ula.

Dno. Najniższą częścią ula jest pojedyncze dno (fig. 3). - Na dno bierze się deskę cztery cm grubą, z jednej (wewnętrznej) strony heblowaną; długość dna wynosi 60 cm, a szerokość 42 cm; uważać należy, aby słoje drzewa szły w poprzek a nie w podłuż dna, a to w celu uniknięnia rozsadzania ścian gniazda w razie naciągnięcia dna wilgocią. Dno więc musi być składane z kilku kawałków razem sklejonych; aby zaś nie paczyło się, wzmacnia się go progiem, wpuszczonym w rowek w pośrodku dna przez całą długość na jaskółczy ogon (fig. 3 a ); do dna przymocowuje się mostek czyli siodełko; długie 30 cm, szerokie 10 cm i grube 2 cm, na zawiaskach, celem zasłaniania wylotu przed zimnymi prądami powietrza i promieniam i słonecznymi podczas zimowli na toczku (fig. 3 b).

Dno może być i podwójne; wówczas należy przybić wzdłuż dna listwy odstępowe, długie 60 cm, a do tych przybija się zewnętrzną czyli dolną część dna, wystającego po bokach po 2 cm; przez tak powstałe felce dno szczelnie wchodzi pod gniazdo. W tym wypadku należy użyć na dno desek i listew grubych na dwa cm.

Gniazdo. Na dno kładzie się gniazdo, składające się z dwu ścian bocznych pojedynczych (fig. 4 a), ściany przedniej i tylnej, obydwie podwójne (fig. 4, b, c).

Ściany boczne są długie 57 cm, szerokie 42 cm i grube 2 cm; z dwu krótszych bokow na scianach tych prawidłem nr. 2 zaznacza się odległość ściany przedniej od tylnej.

Ściana przednia i tylna są podwójne, wewnątrz futrowane słomą, sianem lub trocinam (fig. 5); części zewnętrzne tych ścian są długie 42 cm, szerokie 32 cm i grube 2 cm, z zewnętrznej strony heblowane; części wewnętrzne są tych samych wymiarów, lecz zaopatrzone są w górnej części we felce (fig. 6), na których wiszą ramki; felce te są głębokie 1 cm i wysokie 1,5 cm. Aby pszczoły nie kitowały ramek do tych felców, pogłębia się je na głębokość 1 cm, przez co powstaje ostry brzeg, na którym wspierają się t. zw. wąsy ramek.

Aby unormować odstęp wewmętrzny ściany tak przedniej jak i tylnej, przybija się między zewnętrzną częścią a wewnętrzną, t. zw. listwy odstępowe górne i dolne (fig. 5 b, c); listy górne są długie 42 cm, szerokie 14 cm i grube 2 cm; przybija je się w ten sposob, iż mają wystawać na zewnątrz na 6 cm (Listwy te mogą wystawać zamiast 6 cm tylko 2 cm, wówczas ściany boczne będą węższe o 4 cm t. j. 38 cm. W tym wypadku mata nie wchodzi szczelnie do gniazda, lecz kładzie się ją wolno na powale). 

Listwy dolne, długie 42 cm, szerokie około 5 cm i grube 2 cm, przybija się równo z dolnym i krawędziami ścian przedniej i tylnej (fig. 6). Tak mamy gotową ścianę podwójną przednią i tylną.

Następnie przybija się do tych ścian dwie ściany boczne; w tym celu ustawiamy podwójne ściany, regulując przy pomocy prawidła Nr. 9 odległość tych ścian, mającą wynosić bardzo dokładnie 45 cm ; na ściany te kładziemy jedną ścianę boczną, którą przybijamy do ściany przedniej i tylnej; następnie odwracamy ścianę boczną na spód i wypychamy wnętrze ścian przedniej i tylnej odpowiednim materjałem ; po dokładnem wyfutrowaniu przykładamy drugą ścianę boczną i przybijamy ją do ścian podwójnych, znów regulując prawidłem odległość tychże. Po przybiciu, ściany boczne z dołu wystają o 4 cm, a u góry są równo z górnemi listwami odstępowemi.

Tak mamy zbitą skrzynkę bez dna i powały (fig. 4). W dolnej krawędzi przedniej ściany wyrzynamy wylot długi 20 cm, wysoki 8 mm (fig. 5 w). Do tylnej ściany przymocowujemy teraz dno za pomocą zawiasów, albo zwyczajnych okrągłych gwoździ, przybitych do ścian bocznych (fig. 5 z i fig. 8 k) z przodu przymyka się dno haczykiem (fig. 8 h) lub gwoździami, wbitymi do ścian bocznych. - Do ścieśniania gniazda służą dwie przegrody, długie 44,8 cm, szerokie 30,5 cm, grube 1 cm; w górnej części przybija się listewkę długą 46,8 cm, szeroką 1,5 cm i grubą 2 cm (fig. 9); listewka ta wystaje po obydwu końcach po jednym cm, tworząc w ten sposób wąsy, na których przagroda wisi podobnie jak ramka (fig. 9 bb). Aby przegrody nie paczyły sie, wpuszcza się w poprzecznie wyrnięty rowek odpowiedni próg na jaskółczy ogon (fig. 9, a) podobnie jak w dnie.

Gniazdo przykrywa się powałą (fig. 10), składającą się z trzech oddzielnych deszczułek; w środkowej deszczułce wycina się okrągły otwór o średnicy 10 cm, służący do podkarmiania pszczół. Każda deszczułka jest długa 48,8 cm, szeroka 14 cm i gruba 2 cm. Do zatykania otworu do podkarmiania, wyrzyna się odpowiedniej wielkości czop z felcem (fig. 10, a). To by było gotowe gniazdo z dnem, powałą i przegrodami). (C. d. n ).