Kultura bartnicza wpisana na listę UNESCO 2021

Kultura bartnicza wpisana na listę UNESCO 2021

9 grudnia 2021 roku w siedzibie Departamentu Ochrony Zabytków Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego w Warszawie odbyła się uroczystość wręczenia certyfikatów wpisu kultury bartniczej na Reprezentatywną Listę Niematerialnego Dziedzictwa Kulturowego Ludzkości UNESCO. Wniosek o dokonanie wpisu został wspólnie wysłany przez Polskę i Białoruś.

Certyfikaty otrzymały osoby i organizacje wspierające projekt wpisania kultury bartniczej na Listę UNESCO. Inicjatywa ta została podjęta już w 2007 roku. W zabiegach nad uzyskaniem wpisu uczestniczyli przedstawiciele polskiego i białoruskiego resortu kultury, miłośnicy bartnictwa oraz organizacje ekologiczne, w tym Fundacja WWF Polska, która w 2018 roku wysłała do UNESCO swój list poparcia i aktywnie włączyła się w odtworzenie tego rzemiosła bartniczego. 

Bartnictwo jest liczącą ponad dwa tysiące lat formą leśnego pszczelarstwa. Na wysokości co najmniej pięciu metrów bartnicy wydrążali w drzewach dziuple, tak zwane barcie, które z czasem zasiedlały dzikie roje pszczół. Odpowiednia wysokość miała chronić owady przed drapieżnikami, a objętość około 30 litrów zapewnić im odpowiednie warunki do produkcji miodu. Bartnicy dokonywali miodobrań dwa razy do roku: wiosną i jesienią. Na ziemiach polskich bartnictwo zanikło w XIX wieku. 

Przez 14 lat od rozpoczęcia starań nad uzyskaniem wpisu na Listę doprowadzono do autentycznego odrodzenia bartnictwa w polskich lasach. Za sprawą przeprowadzonych kwerend w polskich muzeach etnograficznych, wyjazdów studyjny w poszukiwaniu pozostałości bartnictwa na Ukrainę, Białoruś i Litwę oraz szkoleń z wykonywania barci i bartnego miodobrania w Baszkirii działaczom WWF udało się doprowadzić do postawienia po stuletniej przerwie pierwszych barci w naszym kraju. Swoje projekty stawiania barci uruchomiły również Lasy Państwowe. Podobne zjawisko wzrostu zainteresowania tą starą odmianą pszczelarstwa nastąpiło również na Białorusi.