Portal Pszczelarski

Morfologia murarki ogrodowej (Osmia rufa L.)

Na zdjęciu: murarka ogrodowa w rurce trzcinowej. Źródło zdjęcia: plus.google.com/photos/106885646437489633481/albums/5887483843660175713/5887483848019941026 Autor zdjęcia: Łukasz Netczuk

murarka ogrodowa Osmia rufa L. morfologia murarki ogrodowej pszczoła samotnica budowa murarki ogrodowej

Morfologia murarki ogrodowej (Osmia rufa L.)

 

Szczegóły: Samica Samiec
długość ciała 10-12 mm 8-10 mm
masa ciała 79-89 mg 98-111 mg
głowa czarna z silnie rozwiniętymi żuwaczkami czarna z białymi włoskami z przodu głowy
żądło zaopatrzone w cienką szczecinkę
pozbawione zadziorów
brak, tak jak u samców wszystkich pszczół
inne szczoteczka brzuszna koloru rdzawego
służąca do zbierania i noszenia pyłku
długie czułki (zagięte do tyłu sięgają za tułów)

Samce

Samce po wygryzieniu się z kokonów rozpoczynają oblatywanie terenu. Przez pierwsze kilka dni skupiają się głównie na pobieraniu pokarmu, a następnie zalatują do potencjalnych miejsc gniazdowania. Tam z uporem czekają na mające wkrótce wygryźć się samice. Podejrzewa się, że do tego miejsca samce zwabiane są przez feromony. Przy małej ilości samiczych kokonów w jednym miejscu samce nie zalatują, ponieważ jest zbyt małe natężenie feromonów. Stwierdzono, że do skupiska 300 kokonów ściąga około 30 samców. Jeżeli samce nie natrafią na takie miejsca gniazdowania, to wtedy oblatują swój teren w poszukiwaniu wygryzionych już samic. Loty zaczynają ok. godz. 8:00 i do godz. 10:00 zajmują się odżywianiem. Dopiero później wykazują pęd w poszukiwaniu samic. W warunkach laboratoryjnych samce żyją średnio 15 dni (maksymalnie 27). Podejrzewa się, że w warunkach naturalnych długość życia trutni jest dłuższa, ze względu na dostęp do naturalnego pokarmu oraz obecność mniejszych czynników stresogennych, które występują w warunkach laboratoryjnych.

Samice

Samice stanowią około połowę populacji gatunku. Dla samców atrakcyjne są tylko nieunasienione samice. Dlatego samice kopulują tylko raz, mówimy zatem, że są monoandryczne. Samce pozostawiają w drogach rodnych samicy czop kopulacyjny. Dodatkowo znakują ją swoimi feromonami. 2-3 dni po kopulacji przystępują do zasiedlania gniazd. Całą swą energię pożytkują na przygotowanie komórek lęgowych i złożenie jaj. Podczas wędrówek po prowiant dla przyszłego pokolenia przyczyniają się do zapylania wielu roślin. Jak już wspomniano, samice najchętniej korzystają z różnego rodzaju kanalików i rurek. Najpopularniejszym materiałem do hodowli murarki ogrodowej są fragmenty łodygi trzcinowej. Samica murarki zanim rozpocznie ją zasiedlać najpierw musi oczyścić kanał z miękkich części. Potem nosi różne materiały: piasek, glinę, żużel, ziemię i inne, a z połączenia tego i śliny robi „zaprawę murarską”, z której buduje pierwszą ścianę.

Z własnych obserwacji autora wynika, że kilka samic lata po glinę w to samo miejsce. Początkowo wydawało się, że to nowa kolonia, jednak okazało się, że przylatujące murarki wybierając glinę drążą korytarze. Na moim ogrodzie pszczoły biorą materiał do zalepiania otworów w rurkach przy pompach abisynkach gdzie działkowicze pompują wodę, woda rozlana tworzy doskonały budulec do zalepiania rurek.

Kolejny etap to noszenie zapasów dla rozwijającej się tu w przyszłości larwy. Samica lata zatem po pyłek, który przynosi na szczoteczce brzusznej. Po powrocie najpierw szuka swojej rurki, jak już ją znajdzie wchodzi do niej przodem i sprawdza. Potem wychodzi, obraca się i wciska się tyłem, aby tylnymi odnóżami sczesać pyłek do komory lęgowej. Pyłek w tym czasie zlepia nektarem oraz śliną, tworząc w ten sposób kule pyłkową (wałek wypełniający rurkę trzcinową lub inną). Na jej powierzchni składa jajo i zamurowuje komorę lęgową. Jedna samica zagospodarowuje średnio 3-8 rurek trzcinowych, z czego w jednej znajduje się średnio 8 komór lęgowych, w zależności od długości rurek trzcinowych. Na zagospodarowanie jednej rurki gniazdowej samica potrzebuje przeciętnie 38÷40 godzin. Po zakończonym rozrodzie samice giną.

W prawie połowie rurek gniazdowych stwierdza się równomierny rozkład płci rozwijających się tam pszczół (po 50% samic i samców). W około 24% rurek znajdują się tylko samce lub tylko samice. W pozostałych 26% rurek trzcinowych stwierdza się nieregularny rozkład płci. Płeć potomstwa jest uzależniona od grubości rurek trzcinowych. W rurkach o średnicy 5-6 mm są przeważnie samce, a w rurkach o większej średnicy 6-7 mm jest układ mieszany płci (sporadycznie mały procent), przy średnicy 7-8 mm  są same samiczki. Na gniazda mogą być też rurki średnicy 9-10 mm ale samice nie za bardzo je zasiedlają, mogą być dla innych gatunków pszczół i owadów. Zdarzało się u mnie, że pszczoły zajmowały rurki o średnicy Ø 4÷4,5 mm, kiedy obok miały rurki o większej średnicy.

Publikacja:

Tadeusz Netczuk, "Rola pszczół w ogrodzie - pszczoła murarka";
Mini Gazeta - Informator Zespołu SSI ROD "Pokój" we Wrocławiu nry 2009(10), 2010(11)

Zobacz również:

Murarka ogrodowa (Osmia rufa L.) - Podstawowe informacje

Kopulacja i rozwój murarki ogrodowej (Osmia rufa L.)

Rola murarki ogrodowej w uprawach sadowniczych

Hodowla murarki ogrodowej (Osmia rufa L.)

Zabezpieczenie pszczoły murarki (Osmia rufa L.) przed zimą

Tadeusz Netczuk

Tadeusz Netczuk

Autor tekstów

Doświadczony pszczelarz. Chowem pszczół zajmuje się od 1970 r. Obecnie jego pasieka zlokalizowana jest w ROD Bielany we Wrocławiu.

Zobacz wszystkie artykuły tego autora



Liczba wyświetleń artykułu: 11337

Komentarze z forum pszczelarskiego

Nikt jeszcze nie skomentował tego artykułu. Bądź pierwszy i weź udział w dyskusji!




  Współpracują z portalem:

Grzegorz Belica

Grzegorz Belica

Autor tekstów oraz Koordynator Fab Lab Łódź

Fab Lab Łódź to organizacja propagująca idee zrób to sam, samowystarczalności i rozwoju umiejętności praktycznych. Jednym z elementów jaki rozwijają jest edukacja w zakresie hodowli pszczół i roli jaką pełnią w naturze i gospodarce człowieka.

Warsztat: Sami robimy ul wielkopolski

III edycja warsztatów: Sami robimy ul wielkopolski

Warsztaty pszczelarskie w Fab Lab Łódź - relacja z wydarzenia

Michał Piątek

Michał Piątek

Ekspert Portalu Pszczelarskiego

Pszczelarz, właściciel serwisu www.pogodnypiatek.pl, w którym prowadzi blog pszczelarski i zamieszcza nakręcone przez siebie filmy. Jeden z autorów dwumiesięcznika „Pasieka”, organizator konferencji pszczelarskich, wykładowca.

IV Konferencja KD Pszczółka - podsumowanie wydarzenia

Skuteczna ochrona roślin bezpieczna dla owadów zapylających

Michał Piątek Dochodowa pasieka - książka dla pszczelarzy

Fundacja Nasza Ziemia

Fundacja Nasza Ziemia

Partner serwisu

Organizacja pozarządowa założona w 1994 roku. Realizuje cele mające status pożytku publicznego, specjalizując się w edukacji ekologicznej i obywatelskiej.

Wyniki konkursu grantowego Z Kujawskim pomagamy pszczołom II

Wyniki konkursu grantowego - z Kujawskim pomagamy pszczołom

Konkurs grantowy - Z Kujawskim pomagamy pszczołom

Stowarzyszenie Natura i Człowiek

Stowarzyszenie Natura i Człowiek

Partner serwisu

Stowarzyszenie działające na rzecz ekologii i protekcji owadów zapylających, głównie dziko żyjących pszczół. Sprawdź: www.naturaiczlowiek.org

Zadrzechnia fioletowa (Xylocopa violacea L.) - pszczoła samotnica

Walne zgromadzenie członków Stowarzyszenia Natura i Człowiek

Zostań bohaterem pszczół