Forum pszczelarskie - Komentarze do artykułów

2025-02-19 11:55:48

Świetny tekst, bardzo ciekawa rozmowa. Chciałam jednak dopytać - czy może wiadomo jak wielu jest pszczelarzy prowadzących pasieki w sposób nakierowany na naturalną odporność pszczół? I czy są jakieś badania wskazujące, że pasieki, w których nie walczy się w roztoczami mogą rozwijać się stabilnie?

2025-02-19 13:10:52

Pani Janino,
zachęcam do sięgnięcia do książki, bo tam to jest wyjaśnione wszystko bardzo szczegółowo (książkę można nabyć na stronie Wydawcy, tj. Bartnika Sądeckiego).
Próbując krótko uszczegółowić to co w tekście i odpowiadając na Pani pytanie: Nie sposób podać liczby takich pszczelarzy. Szacuje się, że w USA nie leczy się 10% pszczół (ale nie wiem czy to 10% pszczelarzy), a na Wyspach Brytyjskich 30% i liczba rośnie. to są szacunki. W Europie jest tych pszczelarzy na pewno kilkanaście lub kilkadziesiąt osób, które są znanymi pszczelarzami udzielającymi się publicznie - to są hodowcy, pszczelarze zawodowi czy bardzo zaawansowani amatorzy, którzy propagują to podejście. Liczba małych hobbystów jest nie do określenia.
Jeśli chodzi o drugie pytanie: Jest trochę badań dotyczących dziko żyjących populacji - ale rozumiem, że nie o to Pani pyta. Jest trochę badań, w których brano jakieś próbki z pasiek pszczelarzy i porównywano je z grupami nieleczonymi. Najwięcej ich jest z Anglii i Skandynawii (np. Melissa Oddie, naukowczyni z Kanady, badała pszczoły nieżyjącego już Terjego Reinertsena z okolicy Oslo), w Anglii badano pszczoły np. Rona Hoskinsa (też już nieżyjącego). Jest też trochę badań populacji z Niemiec, gdzie w niektórych rejonach są bardzo zaawansowane prace - proponuję zapoznać się z działalnością naukowca Ralpha Buchlera - obecnie promowany jest mocno jego ruch Varroaresisten2033 (polecam wywiad z Ralphem, który przeprowadziłem razem z Kubą Jarońskim z Radia Warroza: https://warroza.pl/ralph-buchler/). W wielu miejscach są też bardzo wiarygodne świadectwa praktyków - np. grupa wokół Erika Ostelunda z Hallsberg w Szwecji, który organizuje coroczne konferencje, na które co roku zapraszani są naukowcy badający populacje odporne. Np. ostatnio był Stephen Martin z Anglii, który większość zawodowego życia zajmuje się badaniem populacji odpornych - zarówno dziko żyjących, jak i utrzymywanych przez człowieka. Obecnie np. bierze udział w badaniach odpornych pszczół na Hawajach. Pozdrawiam!
Bartek Maleta

2025-02-21 20:54:34

Mam kilka pytań:
1. jakie ule są zdrowe dla owadów, np. stymulują propolisowanie?
2. jak przeprowadzać właściwą selekcję pszczół?
3. czy właściwe jest ocieplanie ula?

2025-02-21 21:17:48

Chyba źle zadałam trzecie pytanie, jakie korzyści niesie za sobą ocieplanie ula?

2025-02-23 17:36:27

To są bardzo rozległe zagadnienia i można do nich podejść wielorako. Więc spróbuję tu możliwie bardzo skrótowo, odsyłając do artykułów (no i oczywiście kolejny raz do książki, bo tam są wszystkie te odpowiedzi z szerszym omówieniem).

1. Według badań, które znam i ku którym się skłaniam, zdrowe ule dla pszczół są: ciepłe, (dobrze izolowane), suche (nie generujące problemów z wilgocią, a więc np. z materiałów oddychających), małe (stymulujące rojenie, pozwalające "opanować" całą kubaturę), i właśnie stymulujące propolisowanie, czyli o chropowatych ścianach (nieobrobione drewno, próchno jak w dziupli, słoma, trzcina itp).
Problem w tym, że nie zawsze współgra to z potrzebami gospodarczymi/produkcyjnymi pszczelarzy. Bo ul ma być lekki (a więc np. podwójne ściany i izolacja nie bardzo już wchodzą w grę, a styropian/styrodur jest gładki w środku i nieoddychający), duży (właśnie, żeby stymulować wzrost rodziny, a nie rojenie), o gładkich ścianach (bo propolis przeszkadza, a poza tym i tak się go skrobie czy opala).
Konieczne jest więc szukanie własnych kompromisów, żeby połączyć to "wyidealizowane siedlisko" z potrzebami gospodarki pasiecznej - choćby produkcją miodu na własne potrzeby. Ewentualnie poznanie potrzeb pszczół i próbowanie symulowania ich realizacji (np. poprzez sztuczną przerwę w czerwieniu zamiast rojenia, czy sztuczną rójkę itp).
Jest trochę badań obecnie na temat izolowanych/ciepłych uli vs zimne, ale zasadniczo one potwierdzają mniej więcej te same wnioski.

Literatura:
- https://bractwopszczele.pl/art/art9_1.html - "O zaleszczotku książkowym i nie tylko, czyli w poszukiwaniu naturalnego wroga dręcza pszczelego"
- https://bractwopszczele.pl/art/art12.html - "„Pszczelarstwo darwinistyczne”, czyli perspektywa ewolucyjna w pszczelarstwie"
- https://bractwopszczele.pl/art/art_koszki_PS.html - "Kószki"
- https://bractwopszczele.pl/tlm/torb1.html "Pszczelarska (R)ewolucja – Program Ochrony Gatunku"


2. Selekcja pszczół powinna być ukierunkowana na to, czego pszczoły potrzebują, żeby przetrwać w kompromisie do potrzeb gospodarczych pszczelarza. Nie jest to zupełnie sprzeczne, a ponieważ my pszczelarze zależymy od pszczół, bo to one produkują miód i zapylają, to stoję na stanowisku, że powinniśmy raczej dostosowywać się do nich niż na odwrót. Właściwa selekcja pszczół musi uwzględniać szeroko rozumiane adaptacje lokalne, a w obecnym świecie również odporność na warrozę (co jest dla mnie absurdalnie oczywistą cechą, a co czasem - mam wrażenie, chyba słuszne - jest swoistym odkryciem dziś dla hodowców). Jeśli mówimy o szeroko rozumianej "właściwej selekcji" (czyli nie szczegółowo o odporności na warrozie, ale ogólnie), to kluczem jest to, żeby selekcja nie umniejszała zdolności adaptacyjnych pszczół, co się często działo: np. selekcjonowano wbrew zachowaniom higienicznym (na tzw. zwarty czerw), czy wbrew propolisowaniu, czy na czerwienie cały sezon bez reagowania na środowisko (np. okresy głodu). To wpłynęło na zmniejszenie adaptacji. I taką selekcję trzeba wyeliminować całkowicie.
Jeśli natomiast mówimy o selekcji na odporność na warrozę, to możemy stosować 3 podstawowe kierunki:
a) zdanie się na selekcję naturalną - tj. minimalizujemy kuracje lub całkowicie od razu je odstawiamy i rozmnażamy te pszczoły, które przeżywają i mają się najlepiej, a przy tym dobrze reagują na środowisko lokalne itp., a przy tym są rozsądne w gospodarce (np. nie są nadmiernie obronne);
b) obserwacja cech związanych z odpornością i dobór tych pszczół, które je mają (higieniczność, VSH, grooming, recapping itp itd.). Tu trzeba dobierać odpowiednio szeroką pulę reproduktorek i odpowiednio szeroką ilość cech.
c) dobór tych, które mają najniższe porażenie dręczem pszczelim i najmniejszą dynamikę przyrostu populacji dręcza (czyli szacujemy poziom, sprawdzamy 2-3 razy w roku i dobieramy te, które wypadają najlepiej).

Literatura:
- https://bractwopszczele.pl/bra/pro4.html - "HODOWLA PSZCZÓŁ ODPORNYCH" - PROGRAM HODOWLI/SELEKCJI DLA KÓŁ I ZRZESZEŃ
- https://bractwopszczele.pl/bra/poglady7.html - Selekcja niezgodna z naturalnymi potrzebami gatunku
- https://bractwopszczele.pl/tlm/o1.html - Hodowla na odporność
- https://bractwopszczele.pl/art/art24_1.html - Największe błędy gospodarki pasiecznej w kontekście populacyjnego zdrowia pszczół
- https://bractwopszczele.pl/art/art14_5.html - Wstępna selekcja pszczół, czyli „okresy przejściowe” do pszczelarstwa bez leczenia
- za kilka miesięcy (może koło maja, czerwca?) będzie też w tym kontekście na naszej stronie opis metody Ralpha Buchlera (tj. połączenie selekcji z metodami biotechnicznymi w pszczelarstwie). Na razie można sobie coś poszukać na internecie, działają w tym temacie grupy, choć na razie po Polsku jest sporo o metodach biotechnicznych, a o samej selekcji nie ma zbyt wiele.

3. Literatura z punktu 1 odpowiada na to pytanie (zwłaszcza te artykuły: https://bractwopszczele.pl/art/art9_1.html - "O zaleszczotku książkowym i nie tylko, czyli w poszukiwaniu naturalnego wroga dręcza pszczelego"; https://bractwopszczele.pl/tlm/torb1.html "Pszczelarska (R)ewolucja – Program Ochrony Gatunku")


Zachęcam do przegrzebania sobie naszej strony, bo tam jest większość odpowiedzi na tego typu pytania.
pozdrawiam,
Bartek Maleta